Siatkówka oka to jeden z najważniejszych elementów gałki ocznej odpowiadających za prawidłowe widzenie. Choć jest jedynie przeźroczystą, cienką błoną wyścielającą wnętrze gałki ocznej, to tu zlokalizowane są pierwsze neurony drogi wzrokowej odbierające widziany obraz i przekazujące sygnał do mózgu. Siatkówka jest też jednym z punktów, które wraz z wiekiem ulegają stopniowej degeneracji prowadzących do pogarszania się wzroku, a w przypadku poważniejszych schorzeń, nawet całkowitej jego utraty. Z jakimi schorzeniami siatkówki mamy do czynienia najczęściej i jakie leczenie można zastosować, by zahamować stopniową utratę wzroku? 

Najczęściej występujące schorzenia siatkówki

Centralną część siatkówki oka stanowi plamka żółta, odpowiadająca za ostre widzenie otoczenia oraz widzenie kolorów. To właśnie plamka żółta jest też najczęściej dotknięta przez schorzenia siatkówki związane z naturalnymi procesami starzenia się oka – AMD, czyli zwyrodnienie plamki żółtej dotyka wielu osób w podeszłym wieku, prowadząc do stopniowego pogorszenia się jakości widzenia, a w przypadku braku leczenia nawet całkowitej ślepoty. Poza plamką żółtą, degeneracji mogą ulegać także inne części siatkówki, prowadząc do pojawienia się innych, równie powszechnych i wymagających odpowiedniej profilaktyki schorzeń. 

AMD (age-related macular degeneration, zwyrodnienie plamki żółtej oka) to zdecydowanie najczęściej występujące schorzenie siatkówki oka związane bezpośrednio z naturalnymi procesami starzenia się narządu wzroku. Choć najczęściej dotyczy osób po 65 roku życia, jest wśród seniorów najczęstszą przyczyną ślepoty. Choroba może mieć przebieg łagodny, w tzw. suchej postaci, powodując stopniowe pogarszanie się jakości wzroku, lub znacząco wpłynąć na osłabienie widzenia i doprowadzić do ślepoty w zaawansowanej postaci suchej oraz w postaci wysiękowej. Ta ostatnia wymaga szybkiej diagnozy i podjęcia natychmiastowego leczenia, w ramach którego najskuteczniejszą obecnie metodą są iniekcje doszklistkowe wykonywane regularnie, co 4 tygodnie, przez całe życie pacjenta od czasu diagnozy. Tylko w taki sposób możliwe jest znaczące zahamowanie postępowania choroby i niedopuszczenie do znaczącej lub całkowitej utraty wzroku przez pacjenta. 

Retinopatia cukrzycowa to kolejne popularne schorzenie siatkówki, choć w istocie obejmuje sieć naczynek zasilających siatkówkę w niezbędne jej składniki odżywcze. Cukrzyca, na którą cierpi w Polsce około 2-3 miliony osób, może powodować wystąpienie retinopatii cukrzycowej będącej jedną z najczęstszych przyczyn ślepoty u osób w każdym przedziale wiekowym. Retinopatia cukrzycowa występuje u około 1/3 osób chorych na cukrzycę, powodując rozdęcie drobnych naczyń, wybroczyny, poszerzenie żył oraz obrzęk siatkówki, co prowadzi bezpośrednio do poważnego pogorszenia widzenia. Retinopatia cukrzycowa może prowadzić także do zaburzeń ukrwienia siatkówki. Niestety, ze względu na trudności w leczeniu samej cukrzycy, leczenie retinopatii cukrzycowej wymaga współpracy pacjenta z wieloma specjalistami, poprawy ogólnego stanu zdrowia, uregulowania ciśnienia tętniczego i poziomu cholesterolu oraz pracy nad BMI pacjenta. Miejscowo retinopatia leczona jest przez iniekcje doszklistkowe, farmakologiczne i operacyjne leczenie jaskry oraz laseroterapię, zależnie od typu i przebiegu retinopatii cukrzycowej. 

Zakrzep żylny siatkówki, podobnie jak retinopatia cukrzycowa, jest chorobą naczyniową mającą znaczny wpływ na jakość i ostrość widzenia. Zakrzep żylny może świadczyć o podwyższonym ciśnieniu wewnątrzgałkowym (np. z powodu nieleczonej jaskry), ale także innych czynnikach ryzyka. Objawem w przypadku zakrzepu jest najczęściej nagły spadek jakości widzenia oraz charakterystyczne wybroczyny na dnie oka. Problemy w obrębie naczyń zasilających siatkówkę mogą prowadzić do obrzęku plamki żółtej i trwałego pogorszenia widzenia. Leczenie odbywa się więc przede wszystkim poprzez iniekcje doszklistkowe.

schorzenia siatkówki osób starszych

Leczenie i profilaktyka schorzeń siatkówki u osób starszych

Z uwagi na specyficzną budowę i funkcje siatkówki, schorzenia pojawiające się w jej centralnej części są dla pacjentów szczególnie uciążliwe i najwcześniej zauważalne, zwłaszcza w przypadkach nagłego pogorszenia się ostrości i jakości widzenia. Wśród objawów sugerujących problemy z siatkówką pojawiają się m.in. zniekształcone widzenie obrazów z bliska i z większych odległości, słabsze widzenie barw, gorsze postrzeganie kontrastu i słabsza jasność widzenia. Należy jednak zauważyć, że schorzenia siatkówki często pojawiają się tylko w jednym oku i początkowo objawy mogą pozostać dla pacjenta niezauważone – drugie oko nadrabia problemy oka chorego. Z tego też względu, z uwagi na rosnące ryzyko chorób siatkówki wraz z wiekiem warto pamiętać, by regularnie odwiedzać okulistę

Procedury leczenia poszczególnych schorzeń siatkówki zależą przede wszystkim od ich rozległości, wpływu na ostrość widzenia, a także leczenia możliwego do zastosowania w indywidualnym przypadku pacjenta. Jedną z najczęściej stosowanych metod są obecnie iniekcje doszklistkowe, czyli zastrzyki podawane bezpośrednio do gałki ocznej podające lek w obszar zmieniony przez schorzenie. Wiele z najczęściej występujących schorzeń siatkówki, m.in. AMD może być leczone jedynie w celu spowolnienia degradacji wzroku i kontrolowania objawów u pacjenta. Przy odpowiednio wczesnej diagnozie i podjętym działaniom okulistycznym można jednak skutecznie poprawić jakość życia pacjenta i powstrzymać całkowity zanik widzenia. 

Oceń post