Jaskra neowaskularna to jedna z najcięższych postaci jaskry wtórnej. Rozwija się w odpowiedzi na niedotlenienie siatkówki i prowadzi do szybkiego wzrostu ciśnienia w oku. Bez szybkiej diagnostyki i leczenia może skończyć się trwałą utratą wzroku. W OneDayClinic spotykamy pacjentów z tym rozpoznaniem najczęściej po przebytej retinopatii cukrzycowej lub zakrzepie żyły środkowej siatkówki. W tym tekście wyjaśniamy, skąd bierze się ta choroba, jak ją rozpoznać i jakie masz opcje leczenia.
Czym jest jaskra neowaskularna?
Jaskra neowaskularna to postać jaskry wtórnej, w której na tęczówce i w kącie przesączania powstają nowe, nieprawidłowe naczynia krwionośne. Te naczynia są kruche i nieszczelne. Z czasem tworzą błonę włóknisto-naczyniową, która blokuje odpływ cieczy wodnistej z oka.
Zablokowany odpływ oznacza gwałtowny wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego. W klasycznej jaskrze proces uszkodzenia nerwu wzrokowego trwa latami. W postaci neowaskularnej choroba potrafi rozwinąć się w ciągu kilku tygodni od zdarzenia, które ją wywołało.
Ta postać jaskry rzadko pojawia się samodzielnie. Prawie zawsze towarzyszy jej inna choroba oka związana z niedotlenieniem siatkówki. Dlatego leczenie musi obejmować obie sprawy naraz: samą jaskrę i chorobę, która ją wywołała.
Przyczyny powstawania jaskry neowaskularnej
Wspólnym mianownikiem wszystkich przyczyn jest niedokrwienie siatkówki. Kiedy komórki siatkówki nie dostają wystarczającej ilości tlenu, zaczynają wydzielać czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, w skrócie VEGF. Substancja ta pobudza powstawanie nowych naczyń, także w miejscach, w których naczynia nigdy nie powinny się pojawić.
Najczęstsze przyczyny to:
- zakrzep żyły środkowej siatkówki, zwłaszcza jego postać niedokrwienna,
- retinopatia cukrzycowa w zaawansowanym stadium proliferacyjnym,
- zwężenie lub niedrożność tętnicy szyjnej i związany z nią zespół niedokrwienny oka,
- przewlekłe stany zapalne wewnątrz oka,
- rzadziej guzy wewnątrzgałkowe lub następstwa urazów.
Zakrzep żyły środkowej siatkówki uchodzi za najczęstszy punkt wyjścia tej choroby. Jeśli chorujesz na cukrzycę lub miałeś rozpoznany zakrzep żyły siatkówki, regularne kontrole okulistyczne dają Ci realną szansę na wykrycie zmian, zanim dojdzie do poważnego uszkodzenia wzroku.
Objawy i stadia rozwoju choroby
Jaskra neowaskularna rozwija się w trzech etapach, a każdy z nich wygląda inaczej.
Pierwszy etap to rubeoza tęczówki. Na brzegu źrenicy pojawiają się drobne, czerwone naczynka, które stopniowo rozrastają się w stronę obwodu tęczówki. Ciśnienie w oku bywa wtedy jeszcze prawidłowe, a Ty możesz nie odczuwać żadnych dolegliwości.
Drugi etap to jaskra wtórna otwartego kąta. Nowe naczynia zaczynają utrudniać odpływ cieczy wodnistej, więc ciśnienie w oku rośnie. Możesz zauważyć lekkie pogorszenie widzenia.
Trzeci etap to jaskra zamkniętego kąta. Błona włóknisto-naczyniowa kurczy się i przyciąga tęczówkę do rogówki. Ciśnienie skacze nagle do bardzo wysokich wartości, często ponad 40 do 50 mmHg. Pojawia się silny ból oka, zaczerwienienie, zamglenie widzenia, obrzęk rogówki i światłowstręt. To stan wymagający pilnej pomocy okulisty.
Diagnostyka jaskry neowaskularnej
Rozpoznanie stawia się na podstawie kilku badań, które w OneDayClinic wykonujemy w ramach kompleksowej diagnostyki okulistycznej.
Badanie lampą szczelinową pozwala zobaczyć nieprawidłowe naczynia na powierzchni tęczówki, jeszcze zanim pojawią się objawy bólowe. Gonioskopia ocenia stan kąta przesączania i pokazuje, czy nowe naczynia zaczęły go zamykać. Tonometria mierzy ciśnienie wewnątrzgałkowe, a badanie OCT obrazuje strukturę nerwu wzrokowego i pozwala ocenić stopień jego uszkodzenia.
Ponieważ przyczyną choroby jest niemal zawsze niedokrwienie siatkówki, lekarz zleca też ocenę dna oka i, jeśli to możliwe, angiografię naczyń siatkówki. Dzięki temu można ustalić, skąd wzięło się niedotlenienie i jak duży obszar siatkówki jest nim objęty.
Jeśli zauważysz u siebie zaczerwienienie oka, nagłe pogorszenie widzenia lub ból, zwłaszcza gdy chorujesz na cukrzycę, zgłoś się do okulisty jak najszybciej. W tej chorobie liczy się każdy dzień.
Leczenie jaskry neowaskularnej
Leczenie prowadzi się równolegle na kilku frontach i dobiera się je do etapu choroby.
Leczenie zachowawcze obejmuje krople obniżające ciśnienie wewnątrzgałkowe oraz leki przeciwzapalne łagodzące podrażnienie oka. Miotyki, czyli krople zwężające źrenicę, są w tej chorobie przeciwwskazane, bo mogą nasilić stan zapalny i ból.
Iniekcje doszklistkowe z lekami hamującymi VEGF ograniczają dalsze tworzenie się nieprawidłowych naczyń. Zwykle poprzedzają zabiegi laserowe lub chirurgiczne i zmniejszają ryzyko krwawienia w ich trakcie. W OneDayClinic wykonujemy iniekcje doszklistkowe w ramach leczenia schorzeń siatkówki związanych z nadmiernym rozrostem naczyń.
Leczenie laserowe, zwłaszcza panfotokoagulacja siatkówki, niszczy niedokrwione obszary siatkówki i ogranicza wydzielanie VEGF u źródła. To jedna z najskuteczniejszych metod zatrzymania postępu choroby.
W zaawansowanych stadiach, gdy ciśnienia nie da się opanować inaczej, stosuje się zabiegi chirurgiczne: operacje przetokowe z implantami zastawkowymi lub cyklofotokoagulację, która ogranicza produkcję cieczy wodnistej.
Jaskra neowaskularna – kod ICD-10
Jaskrę neowaskularną klasyfikuje się w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób pod kodem H40.5, opisanym jako jaskra wtórna w przebiegu innych chorób oka. Ten kod pojawia się w Twojej dokumentacji medycznej, jeśli lekarz rozpozna u Ciebie tę postać jaskry, oraz w skierowaniach na dalsze leczenie czy badania.
Rokowania i możliwe powikłania
Rokowanie zależy przede wszystkim od tego, jak szybko choroba zostanie wykryta i jak dobrze uda się opanować schorzenie leżące u jej podstaw, na przykład cukrzycę. Wcześnie wykryta rubeoza tęczówki daje realną szansę na zatrzymanie postępu choroby przed uszkodzeniem nerwu wzrokowego.
Nieleczona jaskra neowaskularna prowadzi do trwałej utraty wzroku w chorym oku. Towarzyszy jej zwykle silny, przewlekły ból, trudny do opanowania zwykłymi środkami przeciwbólowymi. W skrajnych przypadkach, gdy inne metody zawiodą, konieczne bywają zabiegi ograniczające dolegliwości bólowe oka, które utraciło funkcję widzenia.
Dlatego regularne kontrole u okulisty, zwłaszcza przy cukrzycy i chorobach naczyń siatkówki, mają tak duże znaczenie. Pozwalają wychwycić pierwsze naczynka na tęczówce, zanim rozwinie się pełnoobjawowa jaskra.
Kiedy warto skonsultować się z okulistą?
Jeśli chorujesz na cukrzycę, miałeś zakrzep żyły siatkówki lub zauważyłeś niepokojące objawy ze strony oka, umów się na wizytę w jednej z placówek OneDayClinic we Wrocławiu, Opolu, Gliwicach, Oleśnicy, Brzegu lub Ostrawie. Nasi okuliści dysponują sprzętem do badania OCT, pola widzenia i dna oka, dzięki czemu diagnoza może zapaść szybko, a leczenie zacząć się na czas.
