Zauważasz, że wieczorem widzisz gorzej niż rano? Światła samochodów oślepiają Cię bardziej niż kiedyś, a kontrast obrazu wydaje się przymglony? To mogą być pierwsze sygnały zaćmy korowej, jednej z częstszych postaci zaćmy związanej z wiekiem. W tym artykule wyjaśniamy, czym jest zaćma korowa, jakie objawy powinny Cię zaniepokoić i na czym polega jej leczenie.
Czym jest zaćma korowa?
Zaćma korowa to rodzaj zmętnienia soczewki oka, który rozwija się w jej zewnętrznej warstwie, nazywanej korą soczewki. W przeciwieństwie do zaćmy jądrowej, gdzie zmiany dotyczą centralnej części soczewki, tutaj zmętnienia pojawiają się na obwodzie i stopniowo przesuwają się w kierunku środka. Charakterystyczny obraz tej postaci zaćmy to smugi przypominające szprychy koła, rozchodzące się od brzegu soczewki ku jej centrum. Lekarze okuliści określają ten wzór jako zmiany klinowate lub promieniste.
Soczewka oka w warunkach prawidłowych jest przezroczysta i elastyczna, dzięki czemu promienie światła mogą swobodnie docierać do siatkówki. Wraz z wiekiem struktura białek budujących soczewkę ulega zmianom, co prowadzi do jej stopniowego mętnienia. Proces ten przebiega różnie u różnych osób. U jednych zmiany rozwijają się powoli przez wiele lat, u innych postępują szybciej i wcześniej zaczynają wpływać na jakość widzenia. Zaćma korowa może dotyczyć jednego lub obu oczu, a jej nasilenie w każdym z nich bywa odmienne.
Przyczyny powstawania zaćmy korowej
Głównym czynnikiem sprzyjającym rozwojowi zaćmy korowej jest naturalny proces starzenia się organizmu. Zmiany w strukturze białek soczewki zaczynają się zazwyczaj po pięćdziesiątym roku życia, choć u części osób pojawiają się wcześniej. Oprócz wieku na powstawanie tej postaci zaćmy wpływa kilka innych czynników.
Do najczęstszych przyczyn i czynników ryzyka należą:
- długotrwała ekspozycja na promieniowanie ultrafioletowe bez ochrony okularami przeciwsłonecznymi,
- cukrzyca i związane z nią wahania poziomu glukozy we krwi,
- palenie tytoniu,
- nadciśnienie tętnicze,
- urazy mechaniczne gałki ocznej,
- długotrwałe stosowanie niektórych leków, na przykład sterydów,
- predyspozycje genetyczne i przypadki zaćmy w rodzinie,
- wcześniejsze zabiegi okulistyczne lub stany zapalne oka.
Osoby pracujące na zewnątrz, spędzające dużo czasu w słońcu bez okularów z filtrem UV, są bardziej narażone na wcześniejsze wystąpienie zmian korowych. Podobnie osoby chorujące na cukrzycę powinny regularnie kontrolować stan swoich oczu, ponieważ podwyższony poziom cukru przyspiesza mętnienie soczewki.
Objawy zaćmy korowej
Objawy zaćmy korowej różnią się nieco od objawów innych postaci tej choroby, ponieważ zmiany zlokalizowane na obwodzie soczewki najpierw wpływają na widzenie boczne, a dopiero z czasem obejmują pole centralne. Dlatego pierwsze symptomy bywają subtelne i łatwo je zbagatelizować.
Do typowych objawów należą:
- zwiększona wrażliwość na oślepiające światło, szczególnie w nocy podczas jazdy samochodem,
- widzenie efektu rozproszonego światła wokół latarni i reflektorów,
- pogorszenie widzenia w warunkach słabego oświetlenia,
- osłabienie kontrastu i wyblakłe postrzeganie kolorów,
- podwójne widzenie w jednym oku,
- stopniowe pogorszenie ostrości wzroku, zwłaszcza przy patrzeniu w dal,
- trudności w czytaniu drobnego druku mimo używania okularów korekcyjnych.
Objawy te często nasilają się powoli, przez co pacjenci przez długi czas przypisują je zmęczeniu oczu lub potrzebie zmiany okularów. Jeśli zauważasz u siebie podobne dolegliwości, zgłoszenie się na badanie okulistyczne pozwoli ustalić przyczynę i podjąć odpowiednie kroki, zanim zmiany zaczną istotnie ograniczać codzienne funkcjonowanie.
Jak przebiega diagnostyka zaćmy korowej?
Rozpoznanie zaćmy korowej opiera się przede wszystkim na badaniu w lampie szczelinowej, które pozwala okuliście dokładnie ocenić strukturę soczewki i zlokalizować zmętnienia. Lekarz analizuje ich rozmieszczenie, nasilenie oraz wpływ na przechodzenie światła do wnętrza oka. Badanie jest bezbolesne i trwa zaledwie kilka minut.
W ramach pełnej diagnostyki wykonuje się także pomiar ostrości wzroku, badanie refrakcji określające aktualną wadę wzroku oraz ocenę dna oka, dzięki której można wykluczyć inne choroby wpływające na jakość widzenia, takie jak zwyrodnienie plamki żółtej czy jaskra. U pacjentów planujących zabieg operacyjny konieczne jest również przeprowadzenie biometrii oka, czyli precyzyjnego pomiaru jego parametrów, na podstawie których dobiera się odpowiednią soczewkę wewnątrzgałkową.
Dokładność tego etapu ma duże znaczenie dla dalszego przebiegu leczenia. Im pełniejszy obraz stanu oka uzyska lekarz, tym lepiej może dopasować dalsze postępowanie do sytuacji konkretnego pacjenta.
Metody leczenia zaćmy korowej
Jedyną skuteczną metodą leczenia zaćmy korowej pozostaje zabieg operacyjny polegający na usunięciu zmętniałej soczewki i zastąpieniu jej sztuczną soczewką wewnątrzgałkową. We wczesnym stadium zmian, gdy objawy są łagodne, okulista może zalecić obserwację i regularne kontrole, ewentualnie dobór nowych okularów korekcyjnych. Żadne krople ani leki doustne nie cofają jednak procesu mętnienia soczewki, dlatego operacja pozostaje jedynym rozwiązaniem przywracającym pełną ostrość widzenia.
Standardem współczesnej okulistyki jest fakoemulsyfikacja, czyli usunięcie zmętniałej soczewki za pomocą fal ultradźwiękowych przez niewielkie nacięcie w rogówce. Zabieg trwa zwykle kilkanaście minut, wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym i nie wymaga hospitalizacji. Po usunięciu zmętniałej soczewki chirurg wszczepia soczewkę wewnątrzgałkową, dobraną wcześniej indywidualnie na podstawie parametrów oka pacjenta.
Rodzaj wszczepianej soczewki, w tym decyzja o ewentualnym wyborze soczewki premium poprawiającej widzenie do dali i bliży jednocześnie, ustalana jest zawsze wspólnie z lekarzem prowadzącym, po uwzględnieniu ogólnego stanu zdrowia oka i chorób współistniejących. Skuteczność zabiegu bywa różna w zależności od tych czynników, dlatego każda decyzja powinna być poprzedzona rozmową ze specjalistą.
Zaćma korowa a zaćma jądrowa - różnice
Pacjenci często pytają, czym zaćma korowa różni się od innych postaci tej choroby. Zaćma jądrowa rozwija się w centralnej części soczewki i zwykle powoduje stopniowe pogorszenie widzenia do dali, przy czasowej poprawie widzenia z bliska, co bywa mylnie odbierane jako polepszenie wzroku. Zaćma korowa natomiast najpierw wpływa na widzenie peryferyjne i reakcję na światło, a dopiero w późniejszym etapie ogranicza ostrość centralną.
Obie postacie mogą występować jednocześnie u tego samego pacjenta, a ich przebieg zależy od indywidualnych predyspozycji i czynników ryzyka. Niezależnie od typu zaćmy, metoda leczenia pozostaje taka sama: zabieg fakoemulsyfikacji z wszczepieniem soczewki wewnątrzgałkowej. Różnice dotyczą głównie tempa narastania objawów i sposobu, w jaki wpływają na codzienne funkcjonowanie pacjenta.
Zaćma korowa rozwija się stopniowo
Zaćma korowa rozwija się stopniowo i na początku bywa trudna do zauważenia, jednak nieleczona z czasem znacząco ogranicza komfort widzenia i codziennego funkcjonowania. Regularne badania okulistyczne po pięćdziesiątym roku życia pozwalają wykryć zmiany na wczesnym etapie i zaplanować leczenie, zanim objawy zaczną utrudniać codzienne czynności, takie jak prowadzenie samochodu czy czytanie.
Jeśli rozpoznajesz u siebie opisane objawy, zapraszamy na konsultację do jednej z placówek OneDayClinic. Nasi okuliści przeprowadzą pełną diagnostykę, a w razie potrzeby zaproponują operację usunięcia zaćmy refundowaną przez NFZ, wraz z pełnym wsparciem formalnym i logistycznym na każdym etapie leczenia.
