Czym są soczewki fakijne i kiedy sprawdzą się najlepiej?

Soczewki fakijne to jedna z metod chirurgicznej korekcji wad wzroku, o której coraz częściej słyszą pacjenci niezakwalifikowani do laserowej korekcji laserem. W internecie krąży na ich temat sporo informacji, nie zawsze jasnych. Czym dokładnie są, jak różnią się od soczewek kontaktowych i od refrakcyjnej wymiany soczewki, dla kogo są przeznaczone, a kogo lekarz raczej skieruje do innej metody? W tym tekście pokażemy Ci, jak działa ta technologia, jakie ma realne wady i zalety i kiedy warto się jej przyjrzeć bliżej. Jeśli interesuje Cię chirurgiczna korekcja wzroku, lekarz w trakcie konsultacji okulistycznej oceni stan Twoich oczu i zaproponujemy rozwiązanie, które pasuje do Twojej sytuacji.

Czym są soczewki fakijne i jak działają?

Soczewka fakijna to mała, miękka soczewka wewnątrzgałkowa, którą chirurg wszczepia do oka. W odróżnieniu od refrakcyjnej wymiany soczewki, naturalna soczewka pacjenta pozostaje na swoim miejscu. Soczewkę fakijną umieszcza się obok niej, najczęściej między tęczówką a soczewką własną (typ tylnokomorowy) lub w przedniej komorze oka, czyli między rogówką a tęczówką (typ przedniokomorowy).

Mechanizm działania jest dość intuicyjny: oko pacjenta z dużą wadą wzroku samodzielnie nie potrafi prawidłowo skupić obrazu na siatkówce. Soczewka fakijna pełni rolę dodatkowej wewnętrznej soczewki kontaktowej, która koryguje wadę bezpośrednio wewnątrz oka. Po zabiegu nie czujesz jej, nie wymaga codziennego zdejmowania, czyszczenia ani wymiany.

Ważne cechy soczewek fakijnych:

• są wykonane z materiałów biokompatybilnych (najczęściej kolagenu i jego pochodnych), które oko dobrze toleruje,
• mają wbudowaną ochronę przed promieniowaniem UV,
• nie usuwają ani nie zmieniają kształtu rogówki, tak jak robi to laser,
• są odwracalne, czyli teoretycznie można je wymienić lub wyjąć, jeśli zajdzie taka potrzeba,
• korygują krótkowzroczność, nadwzroczność i astygmatyzm, w tym wady wysokie, niedostępne dla wielu laserów.

Sam zabieg wszczepienia trwa kilkanaście minut na jedno oko, jest wykonywany w znieczuleniu miejscowym, w warunkach ambulatoryjnych. Po krótkiej obserwacji pacjent wraca do domu, a poprawa widzenia jest zwykle widoczna już pierwszego dnia.

Soczewki fakijne - wady i zalety

Każda metoda chirurgicznej korekcji wzroku ma swoje plusy i ograniczenia. Soczewki fakijne nie są wyjątkiem.

Zalety soczewek fakijnych:

• możliwość korekcji bardzo wysokich wad wzroku (krótkowzroczność nawet do około -18 dioptrii, nadwzroczność do +10, astygmatyzm),
• dobra opcja dla osób z cienką rogówką, dla których zabieg laserowy nie wchodzi w grę,
• odwracalność: soczewkę da się usunąć, jeśli pojawi się taka konieczność,
• naturalna soczewka pacjenta pozostaje na miejscu, więc zachowana jest fizjologiczna zdolność akomodacji (możliwość zmiany ostrości na różne odległości) u młodszych pacjentów,
• jakość widzenia po zabiegu często oceniana jest jako wyraźniejsza i bardziej kontrastowa niż w okularach czy soczewkach kontaktowych,
• soczewka jest niewidoczna z zewnątrz i niewyczuwalna w codziennym życiu,
• ochrona przed promieniowaniem UV.

Wady i ograniczenia soczewek fakijnych:

• to zabieg wewnątrzgałkowy, czyli zawsze obarczony ryzykiem (zakażenie, wzrost ciśnienia w oku, uszkodzenie struktur oka),
• u części pacjentów po zabiegu mogą pojawić się efekty optyczne, np. tzw. halo lub olśnienia, szczególnie w warunkach nocnych,
• nie kwalifikują się osoby z niestabilną wadą wzroku, jaskrą, zaćmą, odwarstwieniem siatkówki, niektórymi chorobami autoimmunologicznymi,
• u kobiet w ciąży i karmiących zabieg się odkłada,
• z czasem może pojawić się konieczność wymiany soczewki, np. gdy zmienia się wada wzroku lub pojawia się zaćma,
• zabieg jest płatny w pełni prywatnie, ponieważ chirurgia refrakcyjna nie jest refundowana przez NFZ.

Realna ocena wad i zalet soczewek fakijnyc” zależy od tego, jak wyglądają Twoje oczy, jaką masz wadę i jakie masz oczekiwania. Stąd tak ważna jest konsultacja kwalifikacyjna z doświadczonym okulistą, który oceni grubość rogówki, głębokość komory przedniej, gęstość komórek śródbłonka i inne parametry.

Dla kogo soczewki fakijne sprawdzają się najlepiej?

Soczewki fakijne nie są pierwszym wyborem dla każdej osoby, która chce się uwolnić od okularów. To rozwiązanie projektowane głównie z myślą o konkretnych grupach pacjentów.

Typowy kandydat to osoba:

• między 21. a 45. rokiem życia, z ustabilizowaną wadą wzroku (brak istotnych zmian w refrakcji przez minimum rok),
• z wysoką krótkowzrocznością lub nadwzrocznością, której nie da się skorygować laserem,
• z cienką rogówką lub stożkiem rogówki w fazie stabilnej, gdy laser jest przeciwwskazany,
• z przewlekłym zespołem suchego oka, dla której laser byłby zbyt obciążający,
• chcąca zachować naturalną soczewkę i naturalną zdolność akomodacji.

Soczewki fakijne nie są odpowiednie, jeśli:

• masz mniej niż 21 lat (oko nadal się rozwija) lub jesteś po 60. roku życia,
• Twoja wada wzroku w ostatnich miesiącach nadal się zmienia,
• masz aktywne stany zapalne oka lub jaskrę w niektórych postaciach,
• została wykryta zaćmy, wtedy bardziej zasadne jest jej leczenie operacyjne,
• masz niską gęstość komórek śródbłonka rogówki,
• jesteś w ciąży lub karmisz piersią,
• chorujesz na cukrzycę z powikłaniami ocznymi lub niektóre choroby autoimmunologiczne.

Decyzja zawsze należy do okulisty po pełnym badaniu kwalifikacyjnym, nie do reklamy w internecie. Skuteczność metody zależy od indywidualnych parametrów oka.

Soczewki fakijne a inne metody korekcji wzroku

Często pacjenci pytają, czy lepsze są soczewki fakijne, laserowa korekcja, czy refrakcyjna wymiana soczewki. Odpowiedź zależy od wieku, wady i stanu oczu. Dla orientacji:

Refrakcyjna wymiana soczewki, polega na usunięciu naturalnej soczewki i wszczepieniu w jej miejsce sztucznej soczewki wewnątrzgałkowej. Sam zabieg technicznie przypomina operację zaćmy, ale wykonuje się go zanim soczewka się zmętni. To rozwiązanie sprawdza się zwłaszcza u osób po 45. roku życia, u których pojawia się prezbiopia (problem z czytaniem z bliska), a także u pacjentów z bardzo dużymi wadami wzroku, dla których laser nie wystarcza.

Co ważne, po refrakcyjnej wymianie soczewki nie rozwinie się zaćma, bo naturalna soczewka, która z wiekiem mętnieje, została już zastąpiona implantem. To daje przewidywalny, długoterminowy efekt.

Soczewki fakijne - opinie i czego się po nich spodziewać?

Pacjenci, którzy zdecydowali się na soczewki fakijne, najczęściej zwracają uwagę na trzy rzeczy: szybkość poprawy widzenia, jakość obrazu i poczucie wolności w codziennym życiu. Wielu z nich nawet po zabiegu nie potrzebuje już okularów ani soczewek kontaktowych. Część osób (ok. 10–15 procent) zachowuje niewielką wadę resztkową, którą można skorygować dodatkowo, np. okularami do czytania.

Realistyczne oczekiwania:

• pierwsze widzenie wraca w ciągu kilku godzin po zabiegu, pełna stabilizacja zajmuje zwykle 1–3 tygodnie,
• przez kilka tygodni stosuje się krople przeciwzapalne,
• wizyty kontrolne odbywają się dobę po zabiegu, w pierwszym tygodniu, miesiącu i potem mniej więcej co pół roku do roku,
• przez kilka dni warto unikać intensywnego wysiłku, sauny, basenu i pocierania oka,
• soczewka działa stabilnie przez wiele lat, ale stan oka, w tym naturalna soczewka, podlega normalnym zmianom związanym z wiekiem.

Jak wygląda kwalifikacja do chirurgicznej korekcji wzroku?

Sama kwalifikacja to klucz do dobrego efektu, niezależnie od wybranej metody. W trakcie konsultacji wykonywane są m.in.:

• badanie ostrości wzroku do dali i bliży,
• pomiar refrakcji (dokładna wada wzroku),
• badanie w lampie szczelinowej (ocena rogówki, tęczówki, soczewki, przedniej komory oka),
• pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego,
• ocenę dna oka,
• biometrię oka, niezbędną do precyzyjnego doboru soczewki przy refrakcyjnej wymianie,
• OCT siatkówki i nerwu wzrokowego, jeśli istnieją wskazania.

Lekarz przeprowadza wywiad: jakie masz oczekiwania, jak wygląda Twoja codzienność, czy potrzebujesz dobrego widzenia z bliska, czy z daleka, czy pracujesz przy ekranie, czy prowadzisz samochód w nocy. Te informacje wpływają na dobór soczewki i typ korekcji. Nie wstydź się żadnego pytania. Chirurgiczna korekcja wzroku to decyzja, którą podejmuje się raz, dlatego powinna być w pełni świadoma.

Co warto zapamiętać?

Soczewki fakijne to ciekawa metoda chirurgicznej korekcji wzroku, szczególnie dla pacjentów z dużymi wadami i cienką rogówką, dla których laser nie wchodzi w grę. Mają realne zalety: odwracalność, dobrą jakość widzenia, zachowanie naturalnej soczewki. Mają też ograniczenia, których nie warto bagatelizować. Wybór odpowiedniej metody zawsze powinien wynikać z pełnej diagnostyki i rozmowy z okulistą, a nie z reklamy.