Minęło kilka miesięcy albo lat od operacji zaćmy, a Twoje widzenie znowu się pogorszyło? To sytuacja, która niepokoi wielu pacjentów, bo wydaje się, że problem powinien być rozwiązany raz na zawsze. W większości przypadków przyczyną nie jest nawrót pierwotnej zaćmy, lecz zjawisko nazywane zaćmą wtórną. W tym artykule wyjaśniamy, czym różni się ono od pierwszej operacji, jakie daje objawy i jak wygląda leczenie tego stanu.
Czym jest powtórna operacja zaćmy?
Określenie powtórna operacja zaćmy jest w praktyce nieco mylące, ponieważ w większości przypadków nie chodzi o ponowną operację w takim sensie, jak pierwszy zabieg usunięcia zmętniałej soczewki. Po klasycznej operacji zaćmy naturalna soczewka zostaje zastąpiona sztuczną soczewką wewnątrzgałkową, która pozostaje w oku na stałe. Torebka soczewki, w której umieszcza się implant, z czasem może jednak ulec zmętnieniu. Ten proces nazywany jest zaćmą wtórną.
Zaćma wtórna nie oznacza, że pierwsza operacja nie powiodła się ani że w oku ponownie rośnie zmętniała soczewka. To osobne zjawisko, dotyczące tylnej torebki soczewkowej, która z czasem traci przezroczystość na skutek namnażania się komórek nabłonkowych. Dobra wiadomość jest taka, że leczenie tego stanu nie wymaga klasycznej operacji chirurgicznej, lecz krótkiego zabiegu laserowego, wykonywanego ambulatoryjnie.
Przyczyny zaćmy wtórnej
Zaćma wtórna rozwija się na skutek naturalnych procesów zachodzących w oku po wszczepieniu soczewki wewnątrzgałkowej. Komórki nabłonkowe, które pozostają na obwodzie torebki soczewki po usunięciu zaćmy, z czasem mogą namnażać się i przemieszczać w kierunku jej centralnej części, prowadząc do zmętnienia.
Do czynników zwiększających ryzyko wystąpienia zaćmy wtórnej należą:
- młodszy wiek pacjenta w momencie pierwszej operacji zaćmy,
- rodzaj zastosowanej soczewki wewnątrzgałkowej,
- cukrzyca i inne choroby przewlekłe wpływające na metabolizm tkanek oka,
- stany zapalne w obrębie gałki ocznej,
- indywidualne predyspozycje związane z gojeniem się tkanek.
Zaćma wtórna może pojawić się już kilka miesięcy po pierwszym zabiegu, choć u części pacjentów rozwija się dopiero po kilku latach. Nie da się jej całkowicie uniknąć, ponieważ wynika z naturalnej reakcji organizmu na obecność implantu, jednak jej leczenie jest proste i skuteczne.
Objawy wskazujące na zaćmę wtórną
Objawy zaćmy wtórnej są bardzo podobne do tych, które towarzyszyły pierwotnej zaćmie, dlatego pacjenci często mylnie sądzą, że zabieg nie przyniósł trwałego efektu. W rzeczywistości mowa o odrębnym procesie, który rozwija się niezależnie od jakości przeprowadzonej wcześniej operacji.
Najczęstsze objawy to:
- stopniowe pogorszenie ostrości widzenia, mimo wcześniejszej poprawy po operacji zaćmy,
- uczucie mgły lub zamglenia przed oczami,
- zwiększona wrażliwość na światło i olśnienie, zwłaszcza podczas jazdy samochodem,
- trudności w czytaniu i rozpoznawaniu szczegółów,
- osłabienie kontrastu widzenia.
Jeśli po operacji zaćmy przez pewien czas widziałeś wyraźnie, a teraz zauważasz podobne dolegliwości jak przed pierwszym zabiegiem, warto zgłosić się na kontrolę okulistyczną. Lekarz w prosty sposób oceni, czy przyczyną jest właśnie zaćma wtórna, i zaproponuje odpowiednie postępowanie.
Jak przebiega zabieg laserem YAG?
Leczenie zaćmy wtórnej odbywa się za pomocą lasera YAG, w procedurze nazywanej kapsulotomią tylną. Polega ona na wykonaniu niewielkiego otworu w zmętniałej tylnej torebce soczewki, dzięki czemu światło może ponownie swobodnie docierać do siatkówki. Zabieg nie wymaga żadnego nacięcia ani ingerencji chirurgicznej w oko.
Procedura trwa zwykle kilka minut i jest wykonywana w warunkach ambulatoryjnych, bez konieczności hospitalizacji. Przed zabiegiem lekarz podaje krople rozszerzające źrenicę oraz znieczulające powierzchnię oka. Sam impuls laserowy jest niemal bezbolesny, a pacjent zazwyczaj odczuwa jedynie delikatne kliknięcia lub błyski światła. Po zakończeniu procedury nie są potrzebne żadne szwy, a pacjent może wrócić do domu tego samego dnia.
Czy zabieg laserowy jest bezpieczny i ile trwa?
Kapsulotomia laserem YAG jest procedurą uznawaną za bezpieczną i rutynowo wykonywaną w okulistyce od wielu lat. Ryzyko powikłań jest niewielkie, a sam zabieg trwa zwykle od kilku do kilkunastu minut, licząc razem z przygotowaniem pacjenta. Efekt poprawy widzenia pacjenci odczuwają zazwyczaj już w ciągu pierwszych godzin lub dni po zabiegu.
Do rzadkich powikłań, o których lekarz informuje przed zabiegiem, należą przejściowy wzrost ciśnienia śródgałkowego, niewielkie zaczerwienienie oka lub tymczasowe pojawienie się much przed oczami, czyli drobnych plamek w polu widzenia. Objawy te zwykle ustępują samoistnie w ciągu kilku dni. Skuteczność zabiegu zależy od stanu oka oraz ewentualnych chorób współistniejących, dlatego każdorazowo poprzedza go dokładne badanie okulistyczne.
Rekonwalescencja po zabiegu?
Rekonwalescencja po kapsulotomii laserem YAG jest zdecydowanie krótsza i mniej wymagająca niż po klasycznej operacji zaćmy. W większości przypadków pacjent może wrócić do codziennych aktywności jeszcze tego samego dnia, choć zaleca się unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz pocierania oka przez kilka dni po zabiegu.
Lekarz może przepisać krople przeciwzapalne, które stosuje się przez krótki okres po procedurze, aby zmniejszyć ryzyko podrażnienia oka. Widzenie zwykle poprawia się stopniowo w ciągu kilku dni, w miarę jak ustępuje działanie kropli rozszerzających źrenicę oraz mija ewentualne uczucie olśnienia. Wizyta kontrolna po zabiegu pozwala ocenić efekt leczenia i upewnić się, że proces gojenia przebiega prawidłowo.
Jak długo utrzymuje się efekt zabiegu?
Kapsulotomia laserem YAG daje efekt trwały. Po wykonaniu otworu w tylnej torebce soczewki zmętnienie w tym miejscu nie powraca, ponieważ usunięty fragment torebki nie odrasta. Oznacza to, że w zdecydowanej większości przypadków zabieg wykonuje się tylko raz w życiu danego oka.
Warto pamiętać, że zaćma wtórna dotyczy wyłącznie torebki soczewkowej, a nie samej soczewki wewnątrzgałkowej, dlatego jej wystąpienie nie ma związku z jakością pierwotnej operacji zaćmy. Regularne kontrole okulistyczne po zabiegu usunięcia zaćmy pozwalają szybko wychwycić ewentualne zmętnienie torebki i zaplanować kapsulotomię, zanim pogorszenie widzenia zacznie utrudniać codzienne funkcjonowanie.
Pogorszenie widzenia najczęściej nie oznacza nawrotu choroby
Powtórne pogorszenie widzenia po operacji zaćmy najczęściej nie oznacza nawrotu choroby, lecz rozwój zaćmy wtórnej, czyli zmętnienia tylnej torebki soczewkowej. Stan ten leczy się szybkim i bezpiecznym zabiegiem laserowym, który przywraca ostrość widzenia bez konieczności ponownej operacji chirurgicznej.
Jeśli po zabiegu usunięcia zaćmy zauważasz u siebie podobne objawy jak przed operacją, zapraszamy na konsultację do jednej z placówek OneDayClinic. Nasi okuliści ocenią przyczynę pogorszenia widzenia i w razie potrzeby przeprowadzą kapsulotomię laserem YAG, korzystając z nowoczesnego sprzętu i wieloletniego doświadczenia w leczeniu chorób oczu.
