Słyszysz od okulisty, że masz zlecone badanie HRT, ale nie wiesz dokładnie, co to oznacza? To jedno z bardziej precyzyjnych narzędzi w diagnostyce jaskry. Choroba przez długi czas nie daje żadnych objawów, a nieleczona może prowadzić do trwałej utraty wzroku. Poniżej znajdziesz wszystko, co powinieneś wiedzieć przed wizytą.
Na czym polega badanie HRT?
HRT, czyli Heidelberg Retina Tomograph (tomografia siatkówkowa Heidelberga), to badanie obrazowe, które pozwala na trójwymiarową ocenę tarczy nerwu wzrokowego. Tarcza nerwu wzrokowego to miejsce, w którym włókna nerwowe z siatkówki łączą się i tworzą nerw wzrokowy prowadzący sygnały do mózgu. Właśnie tam jaskra wywołuje pierwsze zmiany, zanim Ty cokolwiek poczujesz.
Urządzenie HRT wykorzystuje laser diodowy o niskiej intensywności, który skanuje tarczę nerwu wzrokowego, tworząc jej szczegółowy model przestrzenny. Dzięki temu lekarz może ocenić kształt i głębokość zagłębienia tarczy (tzw. ekskawacji), grubość warstwy włókien nerwowych oraz inne parametry, które zmieniają się przy postępującej jaskrze.
Badanie jest:
- bezinwazyjne i bezbolesne,
- bezkontaktowe: aparat nie dotyka oka,
- szybkie: cały pomiar trwa kilka minut,
- powtarzalne, dzięki czemu doskonale sprawdza się do monitorowania zmian w czasie.
Wynik HRT to nie tylko zdjęcie: to precyzyjny pomiar, który można porównywać z poprzednimi badaniami. To właśnie ta możliwość śledzenia zmian w czasie sprawia, że HRT jest tak cennym narzędziem w opiece nad pacjentem z jaskrą lub podejrzeniem tej choroby.
Jak wygląda samo badanie HRT?
Przed przystąpieniem do badania lekarz zazwyczaj ocenia, czy konieczne jest rozszerzenie źrenicy. W przypadku HRT często nie jest ono wymagane, choć w niektórych sytuacjach może być pomocne. Siadasz przed aparatem, opierasz brodę na podpórce i patrzysz na wskazany punkt fiksacji. Urządzenie samo wykonuje serię skanów laserowych. Badanie nie jest nieprzyjemne: możesz poczuć jedynie delikatne błyski światła.
Po badaniu lekarz analizuje uzyskane wyniki. Program HRT porównuje Twój wynik z bazą danych zdrowych oczu i automatycznie zaznacza obszary, które mogą wskazywać na nieprawidłowości. Ostateczna interpretacja należy jednak zawsze do doświadczonego okulisty.
Kto powinien wykonać badanie HRT?
Badanie HRT jest zalecane przede wszystkim osobom, u których istnieje ryzyko rozwoju jaskry lub u których już ją rozpoznano. Jaskra to choroba podstępna. Przez wiele lat może niszczyć nerw wzrokowy, nie dając żadnych wyraźnych sygnałów. Do czasu, gdy pacjent zaczyna zauważać pogorszenie widzenia, zmiany są już często zaawansowane.
Wskazania do badania HRT obejmują:
- podejrzenie jaskry: na przykład gdy przy badaniu ciśnienia wewnątrzgałkowego wyniki są podwyższone lub graniczne,
- rozpoznaną jaskrę: do regularnego monitorowania postępu choroby i oceny skuteczności leczenia,
- rodzinne obciążenie jaskrą: jeśli jaskra wystąpiła u rodziców lub rodzeństwa, Twoje ryzyko jest istotnie wyższe,
- zmiany w wyglądzie tarczy nerwu wzrokowego zauważone przez okulistę podczas badania dna oka,
- wysoką krótkowzroczność: osoby z dużą wadą wzroku są bardziej narażone na jaskrę,
- wiek powyżej 40 lat: ryzyko jaskry rośnie wraz z wiekiem, szczególnie po czterdziestce.
Badanie HRT bywa też zalecane po stwierdzeniu ubytków w polu widzenia (perymetria), które mogą wskazywać na uszkodzenie nerwu wzrokowego.
HRT a inne badania w diagnostyce jaskry
HRT nie jest jedynym badaniem stosowanym w diagnostyce jaskry. W praktyce klinicznej uzupełnia się go z innymi metodami, tworząc pełny obraz stanu nerwu wzrokowego.
| Badanie | Co ocenia |
|---|---|
| HRT | Trójwymiarowa topografia tarczy nerwu wzrokowego |
| OCT | Grubość warstwy włókien nerwowych siatkówki |
| Perymetria (pole widzenia) | Ubytki w polu widzenia spowodowane uszkodzeniem nerwu |
| Tonometria | Ciśnienie wewnątrzgałkowe |
| Gonioskopia | Budowa kąta przesączania: istotna przy klasyfikacji jaskry |
Żadne z tych badań osobno nie daje pełnej odpowiedzi. Dopiero zestawienie wyników pozwala okuliście postawić właściwą diagnozę i zaplanować leczenie. W OneDayClinic wykonujemy badanie OCT oraz perymetrię (badanie pola widzenia), które razem tworzą solidną podstawę do oceny stanu nerwu wzrokowego i monitorowania jaskry.
Czy badanie HRT jest na NFZ?
To pytanie, które słyszymy często. Badanie HRT jest badaniem specjalistycznym i jego dostępność w ramach NFZ zależy od konkretnej placówki oraz od tego, czy ma ona podpisaną umowę z Funduszem obejmującą tę metodę diagnostyczną. W praktyce badanie HRT w ramach NFZ w Polsce jest trudno dostępne i zazwyczaj wiąże się z długim czasem oczekiwania.
Prywatne wykonanie badania HRT kosztuje zazwyczaj od 150 do 300 zł, w zależności od placówki i lokalizacji. Jeśli masz skierowanie od okulisty, sprawdź dostępność w placówkach z kontraktem NFZ. Może to skrócić czas oczekiwania i obniżyć koszty. Wiele osób decyduje się jednak na badanie prywatne, gdy okulista zaleci je pilnie lub gdy chce skrócić czas oczekiwania na diagnozę.
Co oznaczają wyniki badania HRT?
Wyniki HRT są przedstawiane w formie szczegółowych map i wykresów, a program automatycznie porównuje Twoje wyniki ze statystyczną normą. Każdy parametr jest zaznaczany kolorem:
- zielony: wynik w normie,
- żółty: wynik graniczny, wymagający obserwacji,
- czerwony: wynik poza normą, wskazujący na możliwe uszkodzenie.
Kluczowe parametry w raporcie HRT to m.in. pole tarczy nerwu wzrokowego, pole i głębokość ekskawacji (zagłębienia w tarczy), wskaźnik cup-to-disc ratio (stosunek ekskawacji do tarczy) oraz analiza Moorfielda, która porównuje Twój wynik z bazą danych pacjentów.
Pamiętaj jednak, że wyniki HRT należy zawsze interpretować w kontekście całości badania okulistycznego. Wynik graniczny lub nieprawidłowy nie oznacza automatycznie diagnozy jaskry. Lekarz musi zestawić go z innymi badaniami i historią kliniczną.
Diagnostyka jaskry w OneDayClinic
W OneDayClinic w naszych klinikach we Wrocławiu (ul. Strzegomska i ul. Bajana), Opolu, Gliwicach, Oleśnicy i Brzegu pracują doświadczeni okuliści, którzy zajmują się diagnozowaniem i monitorowaniem chorób oczu, w tym jaskry. Wykonujemy badanie OCT (optyczna koherentna tomografia), które pozwala ocenić grubość warstwy włókien nerwowych siatkówki, oraz badanie pola widzenia (perymetria). Oba są nieodzowną częścią diagnostyki jaskry.
Jeśli okulista zlecił Ci badanie HRT lub inne testy w kierunku jaskry, chętnie umówimy Cię na odpowiednią diagnostykę i wyjaśnimy, co oznaczają Twoje wyniki. Możesz skontaktować się z nami telefonicznie pod numer 71 71 22 332 lub zarezerwować wizytę online.
Jaskra wykryta wcześnie jest chorobą, którą można skutecznie kontrolować. Odpowiednie badania i regularne wizyty u okulisty to najlepszy sposób, żeby zachować dobry wzrok na długie lata.
