Czym są soczewki fakijne i jak działają?

Soczewka fakijna to mała, miękka soczewka wewnątrzgałkowa, którą chirurg wszczepia do oka. W odróżnieniu od refrakcyjnej wymiany soczewki, naturalna soczewka pacjenta pozostaje na swoim miejscu. Soczewkę fakijną umieszcza się obok niej, najczęściej między tęczówką a soczewką własną (typ tylnokomorowy) lub w przedniej komorze oka, czyli między rogówką a tęczówką (typ przedniokomorowy).

Mechanizm działania jest dość intuicyjny: oko pacjenta z dużą wadą wzroku samodzielnie nie potrafi prawidłowo skupić obrazu na siatkówce. Soczewka fakijna pełni rolę dodatkowej wewnętrznej soczewki kontaktowej, która koryguje wadę bezpośrednio wewnątrz oka. Po zabiegu nie czujesz jej, nie wymaga codziennego zdejmowania, czyszczenia ani wymiany.

Ważne cechy soczewek fakijnych:

• są wykonane z materiałów biokompatybilnych (najczęściej kolagenu i jego pochodnych), które oko dobrze toleruje,
• mają wbudowaną ochronę przed promieniowaniem UV,
• nie usuwają ani nie zmieniają kształtu rogówki, tak jak robi to laser,
• są odwracalne, czyli teoretycznie można je wymienić lub wyjąć, jeśli zajdzie taka potrzeba,
• korygują krótkowzroczność, nadwzroczność i astygmatyzm, w tym wady wysokie, niedostępne dla wielu laserów.

Sam zabieg wszczepienia trwa kilkanaście minut na jedno oko, jest wykonywany w znieczuleniu miejscowym, w warunkach ambulatoryjnych. Po krótkiej obserwacji pacjent wraca do domu, a poprawa widzenia jest zwykle widoczna już pierwszego dnia.

Soczewki fakijne - wady i zalety

Każda metoda chirurgicznej korekcji wzroku ma swoje plusy i ograniczenia. Soczewki fakijne nie są wyjątkiem.

Zalety soczewek fakijnych:

• możliwość korekcji bardzo wysokich wad wzroku (krótkowzroczność nawet do około -18 dioptrii, nadwzroczność do +10, astygmatyzm),
• dobra opcja dla osób z cienką rogówką, dla których zabieg laserowy nie wchodzi w grę,
• odwracalność: soczewkę da się usunąć, jeśli pojawi się taka konieczność,
• naturalna soczewka pacjenta pozostaje na miejscu, więc zachowana jest fizjologiczna zdolność akomodacji (możliwość zmiany ostrości na różne odległości) u młodszych pacjentów,
• jakość widzenia po zabiegu często oceniana jest jako wyraźniejsza i bardziej kontrastowa niż w okularach czy soczewkach kontaktowych,
• soczewka jest niewidoczna z zewnątrz i niewyczuwalna w codziennym życiu,
• ochrona przed promieniowaniem UV.

Wady i ograniczenia soczewek fakijnych:

• to zabieg wewnątrzgałkowy, czyli zawsze obarczony ryzykiem (zakażenie, wzrost ciśnienia w oku, uszkodzenie struktur oka),
• u części pacjentów po zabiegu mogą pojawić się efekty optyczne, np. tzw. halo lub olśnienia, szczególnie w warunkach nocnych,
• nie kwalifikują się osoby z niestabilną wadą wzroku, jaskrą, zaćmą, odwarstwieniem siatkówki, niektórymi chorobami autoimmunologicznymi,
• u kobiet w ciąży i karmiących zabieg się odkłada,
• z czasem może pojawić się konieczność wymiany soczewki, np. gdy zmienia się wada wzroku lub pojawia się zaćma,
• zabieg jest płatny w pełni prywatnie, ponieważ chirurgia refrakcyjna nie jest refundowana przez NFZ.

Realna ocena wad i zalet soczewek fakijnyc” zależy od tego, jak wyglądają Twoje oczy, jaką masz wadę i jakie masz oczekiwania. Stąd tak ważna jest konsultacja kwalifikacyjna z doświadczonym okulistą, który oceni grubość rogówki, głębokość komory przedniej, gęstość komórek śródbłonka i inne parametry.

Dla kogo soczewki fakijne sprawdzają się najlepiej?

Soczewki fakijne nie są pierwszym wyborem dla każdej osoby, która chce się uwolnić od okularów. To rozwiązanie projektowane głównie z myślą o konkretnych grupach pacjentów.

Typowy kandydat to osoba:

• między 21. a 45. rokiem życia, z ustabilizowaną wadą wzroku (brak istotnych zmian w refrakcji przez minimum rok),
• z wysoką krótkowzrocznością lub nadwzrocznością, której nie da się skorygować laserem,
• z cienką rogówką lub stożkiem rogówki w fazie stabilnej, gdy laser jest przeciwwskazany,
• z przewlekłym zespołem suchego oka, dla której laser byłby zbyt obciążający,
• chcąca zachować naturalną soczewkę i naturalną zdolność akomodacji.

Soczewki fakijne nie są odpowiednie, jeśli:

• masz mniej niż 21 lat (oko nadal się rozwija) lub jesteś po 60. roku życia,
• Twoja wada wzroku w ostatnich miesiącach nadal się zmienia,
• masz aktywne stany zapalne oka lub jaskrę w niektórych postaciach,
• została wykryta zaćmy, wtedy bardziej zasadne jest jej leczenie operacyjne,
• masz niską gęstość komórek śródbłonka rogówki,
• jesteś w ciąży lub karmisz piersią,
• chorujesz na cukrzycę z powikłaniami ocznymi lub niektóre choroby autoimmunologiczne.

Decyzja zawsze należy do okulisty po pełnym badaniu kwalifikacyjnym, nie do reklamy w internecie. Skuteczność metody zależy od indywidualnych parametrów oka.

Soczewki fakijne a inne metody korekcji wzroku

Często pacjenci pytają, czy lepsze są soczewki fakijne, laserowa korekcja, czy refrakcyjna wymiana soczewki. Odpowiedź zależy od wieku, wady i stanu oczu. Dla orientacji:

Refrakcyjna wymiana soczewki, polega na usunięciu naturalnej soczewki i wszczepieniu w jej miejsce sztucznej soczewki wewnątrzgałkowej. Sam zabieg technicznie przypomina operację zaćmy, ale wykonuje się go zanim soczewka się zmętni. To rozwiązanie sprawdza się zwłaszcza u osób po 45. roku życia, u których pojawia się prezbiopia (problem z czytaniem z bliska), a także u pacjentów z bardzo dużymi wadami wzroku, dla których laser nie wystarcza.

Co ważne, po refrakcyjnej wymianie soczewki nie rozwinie się zaćma, bo naturalna soczewka, która z wiekiem mętnieje, została już zastąpiona implantem. To daje przewidywalny, długoterminowy efekt.

Soczewki fakijne - opinie i czego się po nich spodziewać?

Pacjenci, którzy zdecydowali się na soczewki fakijne, najczęściej zwracają uwagę na trzy rzeczy: szybkość poprawy widzenia, jakość obrazu i poczucie wolności w codziennym życiu. Wielu z nich nawet po zabiegu nie potrzebuje już okularów ani soczewek kontaktowych. Część osób (ok. 10–15 procent) zachowuje niewielką wadę resztkową, którą można skorygować dodatkowo, np. okularami do czytania.

Realistyczne oczekiwania:

• pierwsze widzenie wraca w ciągu kilku godzin po zabiegu, pełna stabilizacja zajmuje zwykle 1–3 tygodnie,
• przez kilka tygodni stosuje się krople przeciwzapalne,
• wizyty kontrolne odbywają się dobę po zabiegu, w pierwszym tygodniu, miesiącu i potem mniej więcej co pół roku do roku,
• przez kilka dni warto unikać intensywnego wysiłku, sauny, basenu i pocierania oka,
• soczewka działa stabilnie przez wiele lat, ale stan oka, w tym naturalna soczewka, podlega normalnym zmianom związanym z wiekiem.

Jak wygląda kwalifikacja do chirurgicznej korekcji wzroku?

Sama kwalifikacja to klucz do dobrego efektu, niezależnie od wybranej metody. W trakcie konsultacji wykonywane są m.in.:

• badanie ostrości wzroku do dali i bliży,
• pomiar refrakcji (dokładna wada wzroku),
• badanie w lampie szczelinowej (ocena rogówki, tęczówki, soczewki, przedniej komory oka),
• pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego,
• ocenę dna oka,
• biometrię oka, niezbędną do precyzyjnego doboru soczewki przy refrakcyjnej wymianie,
• OCT siatkówki i nerwu wzrokowego, jeśli istnieją wskazania.

Lekarz przeprowadza wywiad: jakie masz oczekiwania, jak wygląda Twoja codzienność, czy potrzebujesz dobrego widzenia z bliska, czy z daleka, czy pracujesz przy ekranie, czy prowadzisz samochód w nocy. Te informacje wpływają na dobór soczewki i typ korekcji. Nie wstydź się żadnego pytania. Chirurgiczna korekcja wzroku to decyzja, którą podejmuje się raz, dlatego powinna być w pełni świadoma.

Co warto zapamiętać?

Soczewki fakijne to ciekawa metoda chirurgicznej korekcji wzroku, szczególnie dla pacjentów z dużymi wadami i cienką rogówką, dla których laser nie wchodzi w grę. Mają realne zalety: odwracalność, dobrą jakość widzenia, zachowanie naturalnej soczewki. Mają też ograniczenia, których nie warto bagatelizować. Wybór odpowiedniej metody zawsze powinien wynikać z pełnej diagnostyki i rozmowy z okulistą, a nie z reklamy.

Artykuł Czym są soczewki fakijne i kiedy sprawdzą się najlepiej? pochodzi z serwisu OneDayClinic.

Jak dieta może wspierać soczewkę oka i nerw wzrokowy?

Twoje oko to narząd niezwykle wrażliwy na to, co dzieje się w naczyniach krwionośnych i w całym organizmie. W przypadku jaskry najważniejszy jest stan nerwu wzrokowego oraz ciśnienie wewnątrzgałkowe a obie te sprawy zależą m.in. od tego, jak się odżywiasz.

W diecie sprzyjającej zdrowiu oczu powinno znaleźć się:

• dużo zielonych warzyw liściastych (szpinak, jarmuż, rukola, sałata rzymska), bo zawierają luteinę i zeaksantynę, które kumulują się w siatkówce,
• ryby morskie bogate w kwasy omega-3 (łosoś, makrela, sardynki) — wspierają mikrokrążenie w naczyniach nerwu wzrokowego,
• orzechy, pestki, oliwa z oliwek jako źródło zdrowych tłuszczów,
• jagody, borówki, ciemne owoce zawierające antocyjany,
• produkty bogate w cynk i selen (jaja, nasiona dyni, brązowy ryż),
• witaminy A, C i E w naturalnej postaci, czyli z warzyw i owoców.

Z drugiej strony są rzeczy, które warto ograniczyć. Cukier i przetworzone węglowodany sprzyjają insulinooporności i podnoszą ryzyko zaburzeń mikrokrążenia. Nadmiar soli wpływa na ciśnienie tętnicze, a to z kolei na ukrwienie nerwu wzrokowego. Tłuszcze trans, obecne w gotowych wypiekach i fast foodzie, nasilają procesy zapalne w organizmie.

Jeśli chodzi o płyny, woda jest oczywiście potrzebna, ale sposób jej spożywania ma znaczenie. Wypicie półtora litra w jednej chwili może chwilowo podnieść ciśnienie w gałce ocznej. Lepiej rozłożyć picie równomiernie w ciągu dnia, sięgając po wodę, herbaty ziołowe i niesłodzone napary. Kawa w rozsądnych ilościach (1–2 filiżanki) zwykle nie szkodzi, ale duże dawki kofeiny mogą krótkotrwale podnosić ciśnienie wewnątrzgałkowe, więc obserwuj, jak reagujesz. Dieta nie zastąpi leczenia, ale realnie wpływa na to, w jakim stanie jest Twój nerw wzrokowy.

Palenie a zdrowie oczu

O paleniu w kontekście serca i płuc wiesz wszystko. W kontekście oczu sprawa wygląda równie poważnie, choć rzadziej się o niej mówi. Dym tytoniowy szkodzi oczom na kilku poziomach jednocześnie, a każdy z nich ma znaczenie, jeśli masz jaskrę lub jesteś w grupie ryzyka.

Po pierwsze, palenie powoduje skurcz naczyń krwionośnych. Nerw wzrokowy żywi się tlenem i składnikami odżywczymi dostarczanymi przez bardzo cienkie naczynia. Kiedy te naczynia są przewlekle zwężone, dopływ krwi do nerwu się pogarsza, a komórki, które już zostały osłabione przez podwyższone ciśnienie, dostają dodatkowy cios. To jeden z mechanizmów, który tłumaczy, czemu u palaczy jaskra (zwłaszcza normalnego ciśnienia) może postępować szybciej.

Po drugie, papierosy generują ogromny stres oksydacyjny. Wolne rodniki uszkadzają delikatne włókna nerwowe siatkówki, te same, których grubość mierzymy w OCT, oceniając postęp choroby. Z czasem widać to jako ścieńczenie warstwy włókien nerwowych i poszerzanie się ubytków w polu widzenia.

Po trzecie, palenie sprzyja innym chorobom oczu, które potrafią współistnieć z jaskrą i komplikować leczenie: zaćmie, zwyrodnieniu plamki żółtej (AMD), retinopatii cukrzycowej. Każda z nich osobno jest poważnym problemem, a razem potrafią szybko ograniczyć codzienne funkcjonowanie.

Bierne palenie też ma znaczenie. Jeśli mieszkasz z osobą palącą lub często przebywasz w zadymionych pomieszczeniach, Twoje naczynia reagują podobnie. To nie znaczy, że masz natychmiast zmieniać życie, ale w rozmowie z okulistą warto poruszyć ten temat.

Rzucenie palenia daje efekty stosunkowo szybko już po kilku tygodniach poprawia się krążenie obwodowe. Po roku ryzyko wielu chorób naczyniowych spada wyraźnie.

Znaczenie suplementacji

Suplementy to obszar, w którym łatwo wpaść w skrajności. Z jednej strony obietnice cudownych preparatów na wzrok w aptekach. Z drugiej przekonanie, że jak ktoś dobrze się odżywia, to żadne tabletki nie są potrzebne. Prawda jest pomiędzy.

W diagnostyce i leczeniu jaskry suplementacja nie zastępuje kropli ani zabiegów. Może natomiast wspierać organizm w obszarach, w których codzienna dieta nie zawsze daje radę.

Substancje, które najczęściej rozważa się w kontekście zdrowia oczu i jaskry, to:

• kwasy omega-3 (EPA i DHA), jeśli rzadko jesz tłuste ryby morskie,
• luteina i zeaksantyna, zwłaszcza przy długiej pracy przy ekranach i ekspozycji na światło niebieskie,
• witaminy z grupy B, szczególnie B1, B6 i B12, wspierające pracę układu nerwowego,
• witamina C i E jako antyoksydanty,
• magnez, którego niedobory są częste i mogą wpływać na napięcie naczyń krwionośnych,
• koenzym Q10 i kwas alfa-liponowy, badane w kontekście ochrony komórek nerwowych.

Ważna sprawa: zanim sięgniesz po cokolwiek, porozmawiaj o tym ze swoim okulistą lub lekarzem rodzinnym. Niektóre suplementy mogą wchodzić w interakcje z lekami obniżającymi ciśnienie w oku albo z lekami na nadciśnienie tętnicze. Inne potrafią rozrzedzać krew, co ma znaczenie, jeśli planowany jest zabieg.

Suplementacja powinna być przemyślana i dopasowana do Ciebie. Lekarz w czasie konsultacji okulistycznej możemy doradzić, na co zwrócić uwagę przy doborze suplementów, biorąc pod uwagę Twój stan oczu i leki, które już bierzesz.

Aktywność fizyczna a jaskra

To temat, który u wielu pacjentów budzi wątpliwości. Z jednej strony słyszysz, że ruch jest zdrowy, z drugiej krążą informacje, że niektóre ćwiczenia podnoszą ciśnienie w oku. Jak to pogodzić?

Regularna, umiarkowana aktywność fizyczna sprzyja zdrowiu oczu. Spacer, jazda na rowerze, pływanie, marsze, joga, taniec, wszystko to poprawia ukrwienie ogólne, w tym mikrokrążenie w gałce ocznej. U wielu pacjentów już sam regularny wysiłek aerobowy przekłada się na lekkie obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego.

Są jednak aktywności, które wymagają większej ostrożności:

• ćwiczenia z dużymi obciążeniami (martwy ciąg, przysiady z ciężarem, ciężkie wyciskanie), zwłaszcza z zatrzymywaniem oddechu, podnoszą ciśnienie w oku w trakcie wysiłku,
• pozycje odwrócone w jodze (świeca, stanie na głowie, niektóre warianty psa z głową w dół) potrafią znacząco zwiększyć ciśnienie wewnątrzgałkowe,
• intensywne ćwiczenia z głową poniżej linii serca przez dłuższy czas,
• nurkowanie głębokie i sporty walki z silnymi uderzeniami w okolice oczu (bezpośrednie ryzyko urazu).

To nie znaczy, że masz rezygnować z siłowni. Chodzi o świadomy wybór ćwiczeń, naturę oddychania (nie zatrzymuj go) i ewentualną modyfikację programu treningowego.

Sen, stres i ciśnienie w oku

Mało osób zdaje sobie sprawę, że jakość snu i poziom stresu mają wpływ na ciśnienie wewnątrzgałkowe. Tymczasem badania pokazują wyraźny związek między bezdechem sennym a postępem jaskry, zwłaszcza tej z prawidłowym ciśnieniem. W trakcie bezdechu spada wysycenie krwi tlenem, a nerw wzrokowy, który jest wyjątkowo wrażliwy na niedotlenienie, cierpi.

Jeśli chrapiesz, budzisz się zmęczony, masz nadwagę i nadciśnienie, warto rozważyć diagnostykę w kierunku bezdechu sennego. Skuteczne leczenie tego problemu (np. aparatem CPAP) potrafi pośrednio spowolnić postęp jaskry.

Pozycja, w jakiej śpisz, też się liczy. Spanie z głową ułożoną zdecydowanie poniżej poziomu serca lub twarzą wciśniętą w poduszkę przez wiele godzin może lokalnie podnosić ciśnienie w gałce ocznej. Lepiej spać na boku z lekko uniesioną głową lub na plecach.

Stres przewlekły działa przez naczynia. Skacze ciśnienie tętnicze, naczynia się kurczą, mikrokrążenie się pogarsza. Nie chodzi o to, żebyś od dziś nie miał żadnych zmartwień, ale o świadome dbanie o regenerację: regularny sen, krótkie spacery, oddech, techniki uważności, kontakty z bliskimi.

Praca przy ekranie i ekspozycja na światło

Sama praca przy komputerze nie wywołuje jaskry, ale potrafi nasilić objawy zespołu suchego oka, który u wielu osób z jaskrą występuje równolegle (m.in. przez stosowane krople z konserwantami). Pamiętaj o zasadzie 20–20–20: co 20 minut popatrz na coś oddalonego o około 20 stóp (6 metrów) przez 20 sekund.

Druga sprawa to ochrona przed słońcem. Intensywne promieniowanie UV przyspiesza rozwój zaćmy i może obciążać siatkówkę. Dobrej jakości okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV 400 to inwestycja w długoterminowe zdrowie oczu.

Kiedy warto zgłosić się na diagnostykę jaskry?

Zmiana stylu życia działa najlepiej wtedy, gdy wiesz, co konkretnie chronisz. Dlatego nawet jeśli nie masz żadnych objawów, warto wykonać badania kontrolne, szczególnie po 40. roku życia, przy rodzinnej historii jaskry, dużej wadzie wzroku, cukrzycy, migrenach lub niskim ciśnieniu tętniczym.

W OneDayClinic wykonujemy:

• pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego (tonometria),
• badanie pola widzenia (perymetria) na nowoczesnym sprzęcie,
• OCT nerwu wzrokowego, oceniające grubość warstwy włókien nerwowych,
• ocenę dna oka i tarczy nerwu wzrokowego,
• gonioskopię (ocenę kąta przesączania), jeśli istnieje podejrzenie postaci zamkniętego kąta.

W placówkach we Wrocławiu (Strzegomska), Opolu i Brzegu wykonujemy także irydotomię laserową YAG, zabieg stosowany przy jaskrze zamkniętego kąta, który poprawia odpływ cieczy wodnistej z oka. Konsultacje prowadzą doświadczeni okuliści, m.in. lek. Beata Szczepkowicz we Wrocławiu, lek. Ewa Kudyba-Jaszczak i lek. Edyta Sutor w Opolu, lek. Tomasz Zawół w Brzegu.

Co warto zapamiętać?

Jaskra to choroba, której nie wyleczysz dietą ani treningiem. Ale to, jak żyjesz, ma realny wpływ na to, w jakim tempie będzie postępować i jak długo zachowasz dobry wzrok. Zdrowa dieta, rezygnacja z papierosów, sensownie dobrana suplementacja, regularny ruch, dobry sen i ochrona oczu przed słońcem to wszystko składa się na codzienną profilaktykę, która działa razem z leczeniem prowadzonym przez okulistę. Jeśli należysz do grupy ryzyka albo zauważasz cokolwiek niepokojącego w widzeniu, nie czekaj na wyraźne objawy. Umów się na konsultację w OneDayClinic wykonamy potrzebne badania i wspólnie ustalimy plan, który pomoże Ci chronić wzrok na długie lata.

Artykuł Jak styl życia wpływa na rozwój jaskry? pochodzi z serwisu OneDayClinic.

Jaskra pierwotna otwartego kąta

Jaskra pierwotna otwartego kąta to najczęściej spotykana postać choroby. Rozwija się powoli, latami, i przez długi czas nie daje żadnych objawów, które zwróciłyby Twoją uwagę. Sam mechanizm jest prosty w opisie, ale podstępny w skutkach: kąt przesączania, czyli przestrzeń między tęczówką a rogówką, przez którą odpływa ciecz wodnista z oka, anatomicznie pozostaje otwarty. Problem polega na tym, że odpływ na poziomie beleczkowania (struktury filtrującej ciecz) stopniowo się pogarsza. W oku zaczyna gromadzić się płyn, ciśnienie wewnątrzgałkowe rośnie, a nerw wzrokowy ulega powolnemu uszkodzeniu.

Pierwsze, co tracisz, to obwodowe pole widzenia. Mózg długo to kompensuje, więc często orientujesz się dopiero wtedy, gdy ubytki są już znaczne. Stąd określenie „cichy złodziej wzroku”. Najbardziej narażone są osoby po 40. roku życia, z rodzinną historią jaskry, wysoką krótkowzrocznością, cukrzycą lub chorobami układu krążenia.

W diagnostyce stosujemy tonometrię (pomiar ciśnienia), OCT do oceny grubości warstwy włókien nerwowych siatkówki i perymetrię do sprawdzenia pola widzenia. Leczenie zaczyna się zwykle od kropli obniżających ciśnienie wewnątrzgałkowe. Jeśli farmakoterapia nie wystarcza, lekarz może zaproponować zabieg laserowy lub chirurgiczny. Skuteczność leczenia zależy od momentu, w którym chorobę uda się wykryć.

Jaskra normalnego ciśnienia (JNC)

Jaskra normalnego ciśnienia bywa myląca nawet dla samych pacjentów. Pacjent słyszy diagnozę, a jednocześnie wyniki pomiaru ciśnienia w gałce ocznej mieszczą się w normie. Jak to możliwe? Otóż uszkodzenie nerwu wzrokowego nie zawsze wynika z mechanicznego ucisku spowodowanego wysokim ciśnieniem. U części pacjentów nerw wzrokowy jest po prostu bardziej wrażliwy lub gorzej ukrwiony, przez co reaguje uszkodzeniem nawet przy wartościach uznawanych za prawidłowe.

W tej postaci choroby dużą rolę odgrywają zaburzenia krążenia: niskie ciśnienie tętnicze, migreny naczynioruchowe, zespół Raynauda, bezdech senny. Nerw, do którego krew nie dopływa wystarczająco, nie ma odpowiedniego„bufora bezpieczeństwa i zaczyna obumierać mimo braku nadciśnienia ocznego.

Diagnostyka jaskry normalnego ciśnienia opiera się przede wszystkim na obrazowaniu nerwu wzrokowego (OCT, badanie dna oka) oraz na regularnej perymetrii. Sam pomiar ciśnienia tu nie wystarczy, a klasyczny pacjent z JNC potrafi przez lata słyszeć od kolejnych okulistów, że z jego okiem jest wszystko w porządku. Leczenie również polega na obniżaniu ciśnienia, choć cele terapeutyczne są zwykle niższe niż w typowej jaskrze otwartego kąta. Czasem rozważa się dodatkowe wsparcie krążenia.

Jeśli w Twojej rodzinie ktoś chorował na jaskrę, miewasz migreny lub niskie ciśnienie i jednocześnie pojawiają się drobne ubytki w polu widzenia, ta postać jaskry jest realnym podejrzeniem.

Jaskra wtórna otwartego kąta

Jaskra wtórna oznacza, że choroba nie pojawia się sama z siebie, tylko jest następstwem innego problemu zdrowotnego lub czynnika zewnętrznego. W postaci otwartego kąta sam kąt przesączania pozostaje drożny anatomicznie, ale coś dodatkowego utrudnia odpływ cieczy wodnistej i podnosi ciśnienie wewnątrzgałkowe.

Najczęstsze przyczyny tej postaci to:

• jaskra barwnikowa, w której pigment z tęczówki uwalnia się i osadza w strukturach filtrujących oko,
• zespół pseudoeksfoliacji, gdy w przedniej części oka odkładają się złuszczone białka,
• przewlekłe stany zapalne wewnątrz oka (zapalenie błony naczyniowej),
• urazy gałki ocznej, nawet sprzed wielu lat,
• długotrwałe stosowanie sterydów (krople, maści, leki ogólne),
• niektóre choroby ogólne, np. cukrzyca z powikłaniami ocznymi,
• guzy wewnątrzgałkowe.

Objawy są podobne do jaskry pierwotnej otwartego kąta: powolna utrata pola widzenia, brak bólu, brak wyraźnego sygnału ostrzegawczego. Różnica leży w przyczynie, a co za tym idzie, w sposobie leczenia. Tu nie wystarczy obniżać ciśnienia. Trzeba też zająć się chorobą podstawową, odstawić lub zmienić problematyczne leki, leczyć stan zapalny. lekarz w trakcie konsultacji okulistycznej oceniamy nie tylko sam stan oka, ale też próbujemy ustalić, co konkretnie wywołało wzrost ciśnienia, żeby leczenie miało sens długofalowo.

Jaskra pierwotna zamkniętego kąta

Tu mechanizm jest zupełnie inny. Przy jaskrze zamkniętego kąta przesączania tęczówka stopniowo lub nagle przylega do rogówki i fizycznie blokuje odpływ cieczy wodnistej. Ciśnienie w oku rośnie wtedy gwałtownie, czasem w ciągu godzin.

Ostry atak jaskry zamkniętego kąta to stan, który wymaga natychmiastowej pomocy. Pojawia się:

• silny ból oka, często promieniujący na pół głowy,
• nudności i wymioty (łatwe do pomylenia z migreną lub problemem żołądkowym),
• zaczerwienienie oka,
• zamglone widzenie,
• tęczowe obwódki wokół źródeł światła,
• wyczuwalnie twarde oko.

Część pacjentów ma jednak postać przewlekłą, w której kąt zamyka się stopniowo, bez dramatycznych objawów. W obu wariantach kluczem do leczenia jest udrożnienie odpływu. Najczęściej wykonywanym zabiegiem jest irydotomia laserowa, czyli wykonanie laserem YAG mikroskopijnego otworu w tęczówce, który umożliwia swobodny przepływ cieczy wodnistej. Zabieg trwa od kilku do kilkunastu minut, robi się go w znieczuleniu miejscowym, a powrót do codziennych aktywności jest szybki.

W OneDayClinic irydotomię laserową wykonujemy m.in. we Wrocławiu (Strzegomska), Opolu i Brzegu. Jeśli należysz do grupy ryzyka (płytka komora przednia, krótkowzroczność, wiek powyżej 50 lat, rodzinna historia choroby), warto omówić to z naszym okulistą, wcześnie wykonana irydotomia bywa zabiegiem, który zapobiega ostremu atakowi.

Jaskra wrodzona i dziecięca

Jaskra u dzieci to rzadka, ale poważna sprawa. W postaci wrodzonej choroba ujawnia się już w pierwszych miesiącach życia i wiąże się najczęściej z wadą rozwojową kąta przesączania. Rodzice mogą zauważyć:

• nieproporcjonalnie duże gałki oczne (efekt podwyższonego ciśnienia w miękkich jeszcze tkankach dziecka),
• łzawienie bez wyraźnej przyczyny,
• światłowstręt,
• zmętnienie rogówki, która traci przejrzystość.

Jaskra młodzieńcza ujawnia się później, między 3. a 35. rokiem życia. Często nie daje objawów, dlatego u dziecka z dodatnim wywiadem rodzinnym warto wykonywać regularne kontrole okulistyczne, nawet jeśli wzrok wydaje się sprawny.

Leczenie jaskry dziecięcej zwykle bywa chirurgiczne, bo sama farmakoterapia często nie wystarcza. Wykonuje się m.in. goniotomię, czyli przecięcie nieprawidłowo wykształconych struktur kąta przesączania. Skuteczność tych zabiegów, gdy są wykonane w porę, sięga 80 procent, ale dziecko z jaskrą wymaga opieki okulistycznej przez całe życie. W OneDayClinic konsultacje okulistyczne dla dzieci i pełną diagnostykę, w tym OCT i pomiar ciśnienia, przeprowadzamy we wszystkich naszych placówkach: we Wrocławiu, Opolu, Gliwicach, Brzegu i Oleśnicy.

Jak rozpoznajemy rodzaj jaskry w OneDayClinic?

Sama informacja, o podejrzeniu jaskry, niewiele jeszcze mówi o tym, jaki typ choroby Cię dotyczy. Dopiero zestaw badań pozwala odpowiedzieć na trzy pytania: czy jaskra jest, jaki to jej rodzaj i jak szybko postępuje. W naszych klinikach wykonujemy:

• pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego (tonometria),
• badanie pola widzenia (perymetria), pokazujące ewentualne ubytki,
• OCT nerwu wzrokowego, oceniające grubość warstwy włókien nerwowych,
• badanie dna oka,
• ocenę kąta przesączania (gonioskopia) przy podejrzeniu postaci zamkniętego kąta,
• badanie HRT, jeśli okulista uzna je za potrzebne — pomaga w długoterminowym monitorowaniu zmian w tarczy nerwu wzrokowego.

Dzięki zestawieniu tych wyników lekarz wie, czy ma do czynienia z postacią otwartego, czy zamkniętego kąta, czy ciśnienie jest podwyższone, czy zmiany dotyczą nerwu mimo jego prawidłowych wartości, i czy istnieje przyczyna wtórna, której nie wolno przegapić. Dopiero wtedy planowane jest leczenie: farmakologiczne, laserowe (np. irydotomia YAG) lub zabieg chirurgiczny z pełnym wsparciem na każdym etapie.

Jakie objawy powinny skłonić Cię do wizyty?

Większość typów jaskry przez długi czas nie boli i nie utrudnia widzenia. To paradoks tej choroby — kiedy zaczyna przeszkadzać, część nerwu wzrokowego jest już bezpowrotnie uszkodzona. Dlatego nie czekaj na wyraźne objawy. Umów się na konsultację, jeśli:

• masz powyżej 40 lat i nie pamiętasz, kiedy ostatnio badano Ci ciśnienie w oku,
• ktoś w Twojej rodzinie chorował lub choruje na jaskrę,
• masz wysoką krótkowzroczność lub nadwzroczność,
• chorujesz na cukrzycę, nadciśnienie albo migreny naczynioruchowe,
• bierzesz przewlekle sterydy (w kroplach, maściach lub doustnie),
• zauważasz tęczowe obwódki wokół źródeł światła, okresowe zamglenia, ból oka,
• dziecko ma duże gałki oczne, łzawi bez przyczyny, unika światła.

W przypadku nagłego silnego bólu oka z nudnościami nie czekaj na wizytę planową, tylko jak najszybciej zgłoś się na izbę przyjęć lub do okulisty.

Co warto zapamiętać?

Rodzajów jaskry jest kilka, każdy ma własny mechanizm i własne tempo postępu, ale wszystkie łączy jedno: im wcześniej zareagujesz, tym więcej wzroku można uratować. Sama wizyta u okulisty, OCT i pomiar ciśnienia trwają znacznie krócej niż konsekwencje przegapionej diagnozy. W OneDayClinic w klinikach we Wrocławiu, Opolu, Gliwicach, Brzegu i Oleśnicy prowadzimy pełną diagnostykę jaskry oraz wykonujemy zabiegi laserowe, w tym irydotomię laserem YAG. Jeśli należysz do grupy ryzyka albo masz wątpliwości, czy Twoje oczy są w porządku, umów się na konsultację telefonicznie lub przez formularz rezerwacji wizyty. Zajmiemy się Tobą od pierwszego badania do dobrania właściwej terapii.

Artykuł Rodzaje jaskry pochodzi z serwisu OneDayClinic.

Nie ma powodów do paniki. Przesunięcie soczewki po operacji zaćmy zdarza się stosunkowo rzadko, a współczesna okulistyka daje skuteczne możliwości korekty. Ważne, żebyś wiedział, na jakie sygnały zwracać uwagę, kiedy wymagają one pilnej wizyty u okulisty i co możesz zrobić, żeby zminimalizować ryzyko tego powikłania. W tym artykule odpowiadamy na te pytania.

Czym jest soczewka wewnątrzgałkowa i jak jest mocowana w oku?

Podczas operacji zaćmy chirurg usuwa zmętniałą soczewkę naturalną i w jej miejsce wszczepia sztuczną soczewkę wewnątrzgałkową (IOL, ang. intraocular lens). Soczewka ta umieszczana jest w tzw. tylnej torebce soczewki, czyli cienkiej błonie, która podczas zabiegu zostaje w oku nienaruszona. To właśnie ta torebka pełni rolę miejsca, w którym soczewka spoczywa i spełnia swoją funkcję optyczną.

W normalnych warunkach soczewka pozostaje stabilna przez całe życie. Delikatne struktury oka, zwane więzadłami Zinna (czyli włókienkami podtrzymującymi soczewkę), utrzymują ją we właściwej pozycji. Problem pojawia się, gdy te struktury ulegną osłabieniu lub uszkodzeniu, a soczewka przesunie się z pierwotnego miejsca.

Jak często zdarza się, że soczewka przesuwa się po operacji zaćmy?

Przesunięcie soczewki wewnątrzgałkowej to powikłanie rzadkie. Na podstawie danych dostępnych w literaturze medycznej szacuje się, że dotyczy ono ok. 1-2% pacjentów po operacji zaćmy. Ryzyko to maleje z roku na rok, w miarę jak rozwijają się techniki chirurgiczne, poprawiają projekty samych soczewek i rośnie doświadczenie operujących chirurgów.

Lekarze przykładają szczególną wagę do minimalizowania ryzyka powikłań na każdym etapie: od dokładnej kwalifikacji przed zabiegiem, przez sam zabieg przeprowadzany przez doświadczonych chirurgów, po opiekę pooperacyjną z obowiązkowym badaniem kontrolnym już następnego dnia po operacji. Dzięki takiemu podejściu ryzyko niegroźnych powikłań udaje się obniżyć poniżej poziomu, który jest przyjmowany jako standard w wielu klinikach.

Niektóre grupy pacjentów są jednak bardziej narażone na to powikłanie. Ryzyko przesunięcia soczewki jest wyższe u osób:

• z pseudoeksfoliacją soczewki (tzw. PEX), czyli schorzeniem powodującym osłabienie włókienek podtrzymujących soczewkę,
• z zaawansowaną lub długo nieleczoną zaćmą, w której soczewka jest mocno zmętniała i stwardniała, co utrudnia bezpieczne jej usunięcie,
• po urazach gałki ocznej, zarówno przed operacją, jak i po niej,
• z dużą krótkowzrocznością.

Warto też wiedzieć, że zbyt długie zwlekanie z operacją zaćmy zwiększa ogólne ryzyko powikłań, w tym przesunięcia soczewki. Stwardniała, mocno zmętniała soczewka jest technicznie trudniejsza do usunięcia i stwarza większe ryzyko uszkodzenia torebki tylnej podczas zabiegu.

Co powinno niepokoić po operacji zaćmy?

Pierwsze dni po operacji zaćmy wiążą się ze standardowymi objawami: niewyraźnym widzeniem, łzawieniem, uczuciem piasku w oku, lekkim zaczerwienieniem. To normalna reakcja oka na zabieg i zazwyczaj ustępuje w ciągu kilku dni.

Niepokój powinny wzbudzić objawy inne niż te, które pojawiły się bezpośrednio po zabiegu, albo takie, które najpierw ustąpiły, a potem wróciły lub zaczęły się nasilać.

Objawy, które mogą wskazywać na przesunięcie soczewki

• Nagłe lub narastające pogorszenie ostrości wzroku po wcześniejszej poprawie.
• Podwójne widzenie (dyplopia), szczególnie przy patrzeniu w określonych kierunkach.
• Zniekształcony lub „pływający" obraz, wrażenie niestabilności widzianego obrazu.
• Halo lub odblaskowe pierścienie wokół źródeł światła, utrudniające widzenie po zmroku.
• Uczucie ciała obcego w oku lub tarcia pod powieką, niepowiązane z infekcją.
• Widoczna granica soczewki w polu widzenia, czyli pojawienie się charakterystycznej linii lub łuku, który wcześniej nie był widoczny.

Każdy z tych objawów, szczególnie jeśli pojawia się po początkowym okresie dobrego widzenia, powinien być sygnałem do natychmiastowego kontaktu z okulistą. Przy nagłym, silnym pogorszeniu widzenia lub bólu oka nie zwlekaj dłużej niż 24 godziny.

Inne niepokojące objawy po operacji zaćmy

Przesunięcie soczewki to nie jedyne powikłanie, na które warto zwracać uwagę. Wśród późnych powikłań po operacji zaćmy wymienia się też:

• zaćmę wtórną (zmętnienie tylnej torebki soczewki), objawiającą się stopniowym zamgleniem widzenia. To najczęstsze późne powikłanie, ale jednocześnie jedno z najłatwiejszych do leczenia, dzięki krótkiemu zabiegowi laserowemu,
• wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego, który wymaga leczenia farmakologicznego,
• obrzęk plamki żółtej (plamka żółta to centralna część siatkówki odpowiadająca za ostre widzenie),
• odwarstwienie siatkówki, szczególnie groźne u osób z dużą krótkowzrocznością.

Jeśli cokolwiek budzi Twój niepokój po operacji zaćmy, nie odkładaj wizyty. Wczesna interwencja w przypadku każdego z tych powikłań znacząco zwiększa szanse na zachowanie dobrej ostrości wzroku.

Przyczyny przesunięcia soczewki po operacji zaćmy

Soczewka wewnątrzgałkowa najczęściej przesuwa się z jednego z kilku powodów:

Uraz mechaniczny. To najczęstsza przyczyna. Uderzenie w oko, upadek, gwałtowny wysiłek fizyczny lub intensywne tarcie oka we wczesnym okresie rekonwalescencji może przemieścić soczewkę zanim struktury oka w pełni się utrwalą. Właśnie dlatego tak ważne jest ścisłe przestrzeganie zaleceń pooperacyjnych przez pierwsze tygodnie po zabiegu.

Pseudoeksfoliacja soczewki (PEX). To schorzenie, w którym w oku odkładają się charakterystyczne złogi białkowe, które stopniowo osłabiają więzadła utrzymujące soczewkę. U pacjentów z PEX ryzyko późnego przesunięcia soczewki jest wyższe niż w populacji ogólnej, nawet jeśli sam zabieg przebiegł bez komplikacji.

Uszkodzenie torebki tylnej podczas zabiegu. W rzadkich przypadkach torebka tylna, która podtrzymuje soczewkę, może ulec uszkodzeniu podczas operacji. Ryzyko to rośnie przy zaawansowanej, stwardniałej zaćmie.

Naturalne osłabienie struktur oka. U niektórych pacjentów, szczególnie starszych lub z pewnymi schorzeniami ogólnymi, włókienka podtrzymujące soczewkę mogą z czasem osłabnąć.

Czy po operacji zaćmy można ponownie wymienić soczewkę w oku?

Tak, ponowna interwencja jest możliwa i w wielu przypadkach daje dobre rezultaty. Decyzja o sposobie leczenia zależy od stopnia przesunięcia soczewki i objawów, które powoduje.

Obserwacja

Przy niewielkim przesunięciu, które nie wpływa istotnie na ostrość widzenia, lekarz może zalecić regularną obserwację bez natychmiastowej interwencji. Wymaga to kontrolnych wizyt i monitorowania, czy przesunięcie nie postępuje.

Repozycja soczewki

Jeśli soczewka jest nadal w dobrym stanie, chirurg może ją przemieścić z powrotem na właściwą pozycję i ponownie umocować. Zabieg wykonuje się w warunkach sali operacyjnej, w znieczuleniu miejscowym.

Wymiana soczewki

Gdy soczewka jest trwale uszkodzona lub niemożliwa do ustabilizowania, konieczna jest jej wymiana na nową. Nową soczewkę można umieścić w przedniej komorze oka lub przymocować do twardówki albo tęczówki (w zależności od stanu torebki tylnej).

Szanse powodzenia takiej operacji są wysokie, a właściwa diagnostyka pozwala wybrać metodę, która daje najlepszy efekt w danym przypadku.

Jak zmniejszyć ryzyko przesunięcia soczewki po operacji?

Większość powikłań, w tym przesunięcie soczewki, można ograniczyć, stosując się do kilku zasad.

Przed operacją: nie zwlekaj z leczeniem zaćmy. Im bardziej zaawansowana jest zmiana w soczewce w momencie zabiegu, tym trudniejszy i bardziej ryzykowny zabieg.

Bezpośrednio po operacji:

• Unikaj dotykania i pocierania oka.
• Śpij na plecach lub po stronie przeciwnej niż operowane oko.
• Nie wykonuj gwałtownych ruchów głową.
• Unikaj dźwigania i wysiłku fizycznego przez minimum kilka tygodni.
• Stosuj krople przepisane przez lekarza zgodnie z zaleceniami.

W dłuższym okresie:

• Chroń oko przed urazami mechanicznymi.
• Zgłaszaj się na wszystkie zaplanowane wizyty kontrolne.
• Nie ignoruj niepokojących objawów, nawet jeśli pojawiają się kilka miesięcy po operacji.

Co warto zapamiętać?

W OneDayClinic przeprowadziliśmy ponad 16 000 operacji zaćmy. Wiemy, jak ważna jest opieka nie tylko podczas samego zabiegu, ale też w tygodniach i miesiącach po nim. Każdy nasz pacjent objęty jest opieką pooperacyjną: badanie kontrolne odbywa się już następnego dnia po zabiegu, a kolejne wizyty wyznaczane są indywidualnie w zależności od stanu oka.

Jeśli po operacji zaćmy obserwujesz niepokojące objawy, zgłoś się do nas. Oferujemy diagnostykę okulistyczną, w tym badanie OCT, ocenę ciśnienia wewnątrzgałkowego i konsultacje ze specjalistami w placówkach we Wrocławiu, Opolu, Gliwicach, Brzegu i Oleśnicy. Skontaktuj się z nami przez formularz kontaktowy lub zadzwoń bezpośrednio do wybranej placówki.

Artykuł Przesunięcie soczewki po operacji zaćmy pochodzi z serwisu OneDayClinic.

Jako rodzic lub opiekun nie zawsze wiesz, na co zwracać uwagę. Objawy jaskry u niemowlęcia wyglądają inaczej niż u nastolatka, a jaskra młodzieńcza potrafi przez długi czas nie dawać żadnych wyraźnych sygnałów. Właśnie dlatego wczesna i regularna diagnostyka okulistyczna dzieci jest tak istotna.

W tym artykule wyjaśniamy, czym jest jaskra u dzieci, jak ją rozpoznać na różnych etapach życia dziecka, jakie są przyczyny choroby i jakie metody leczenia stosuje się w zależności od jej postaci. Odpowiadamy też na dwa pytania, które słyszymy najczęściej: czy jaskra u dzieci jest wyleczalna i od czego może być jaskra u dziecka.

Czym jest jaskra u dzieci i jakie wyróżniamy jej rodzaje?

Jaskra to choroba, w której dochodzi do postępującego uszkodzenia nerwu wzrokowego. Główny mechanizm jest zazwyczaj ten sam: ciecz wodnista, która krąży w oku, nie odpływa prawidłowo przez kąt przesączania. Ciśnienie wewnątrz gałki ocznej rośnie i zaczyna niszczyć nerw wzrokowy, który odpowiada za przekazywanie obrazu do mózgu. Gdy nerw zostanie uszkodzony, zmian nie da się cofnąć.

U dzieci jaskrę klasyfikuje się według wieku, w którym choroba się ujawnia:

• Jaskra pierwotna wrodzona niemowlęca (od urodzenia do ok. 3. roku życia) – przyczyną jest wadliwy rozwój kąta przesączania już w życiu płodowym. Rozpoznawana jest u ok. 80% małych pacjentów w pierwszym roku życia.
• Jaskra dziecięca (od 3. do ok. 10. roku życia) – mniej dynamiczna, ale równie groźna postać. Może współwystępować z innymi nieprawidłowościami w budowie oka.
• Jaskra młodzieńcza (od ok. 10. do 35. roku życia) – należy do grupy jaskry pierwotnej otwartego kąta. Często przebiega bezobjawowo lub z niespecyficznymi dolegliwościami, przez co bywa rozpoznawana przypadkowo podczas innych badań.
• Jaskra wtórna – może pojawić się w każdym wieku jako następstwo innej choroby, urazu oka, operacji (np. usunięcia zaćmy wrodzonej) lub schorzeń ogólnoustrojowych, takich jak nerwiakowłókniakowatość czy zespół Sturge'a-Webera.

Każda z tych postaci wymaga innego podejścia diagnostycznego i terapeutycznego.

Jakie są pierwsze objawy jaskry u dzieci?

Objawy różnią się znacznie w zależności od wieku dziecka i rodzaju jaskry. To jeden z powodów, dla których choroba bywa diagnozowana z opóźnieniem.

Objawy jaskry u niemowląt i małych dzieci

U najmłodszych jaskra daje zazwyczaj wyraźne, niepokojące sygnały. Charakterystyczna jest tzw. triada objawów:

• nadmierne łzawienie,
• zaciskanie (kurcz) powiek,
• światłowstręt, czyli nadwrażliwość na jasne światło.

Dziecko jest niespokojne, płaczliwe, często pociera oczy, szczególnie w nocy. Ból oka spowodowany wysokim ciśnieniem wewnątrzgałkowym zakłóca sen. W wyniku wzrostu ciśnienia ściana gałki ocznej rozciąga się i może dojść do tzw. woloocza, czyli widocznego powiększenia gałki ocznej. Na rogówce mogą pojawić się zmętnienia lub obrzęk.

Warto wiedzieć, że część tych objawów, zwłaszcza zaciskanie powiek i łzawienie, bywa mylona z zapaleniem spojówek. Z tego powodu jaskra u niemowląt może być początkowo leczona w nieodpowiedni sposób, a właściwa diagnoza pada z opóźnieniem.

Objawy jaskry młodzieńczej u starszych dzieci i nastolatków

Jaskra młodzieńcza jest pod tym względem trudniejsza do wykrycia. Choroba na wczesnym etapie często nie daje żadnych objawów albo sygnały są niecharakterystyczne:

• niespecyficzny dyskomfort lub zmęczenie oczu,
• sporadyczne bóle głowy,
• trudności z widzeniem w ciemności,
• widzenie tunelowe w późniejszym stadium, czyli utrata widzenia obwodowego przy zachowanym ostrym widzeniu centralnym.

Właśnie dlatego regularne badania okulistyczne dzieci i nastolatków, szczególnie tych z obciążonym wywiadem rodzinnym, są tu szczególnie ważne.

Od czego może być jaskra u dziecka?

Jaskra u dzieci ma zazwyczaj podłoże genetyczne lub rozwojowe, choć przyczyny mogą być różne w zależności od postaci choroby.

• Czynniki genetyczne i dziedziczne. Jaskra wrodzona często występuje rodzinnie. Jaskra młodzieńcza w ok. 20% przypadków jest związana z mutacją genu GLC1A na chromosomie 1. i dziedziczy się w sposób autosomalny dominujący. Jeśli w Twojej rodzinie była jaskra, szczególnie u młodszych osób, to sygnał, żeby nie zwlekać z badaniem wzroku dziecka.
• Nieprawidłowy rozwój kąta przesączania. W jaskrze wrodzonej przyczyną jest dysgeneza kąta rogówkowo-tęczówkowego, czyli wadliwe wykształcenie struktury odpowiedzialnej za odpływ cieczy wodnistej. Choroba może pojawić się już w życiu płodowym.
• Choroby ogólnoustrojowe i wady wrodzone. Jaskra wtórna może rozwinąć się u dzieci z aniridią (wrodzonym brakiem tęczówki), zespołem Sturge'a-Webera, nerwiakowłókniakowatością (NF1) lub anomalią Petersa.
• Krótkowzroczność. U nastolatków krótkowzroczność jest jednym z czynników zwiększających ryzyko jaskry młodzieńczej.
• Urazy i operacje oka. Jaskra wtórna może pojawić się po urazach gałki ocznej lub jako powikłanie operacji, np. usunięcia zaćmy wrodzonej. Szacuje się, że nawet do 30% dzieci po takim zabiegu może rozwinąć jaskrę w ciągu 5 lat od operacji.

Jak diagnozuje się jaskrę u dzieci?

Diagnostyka jaskry u dziecka jest bardziej wymagająca niż u dorosłego pacjenta, szczególnie gdy chodzi o niemowlęta i małe dzieci. U najmłodszych badania często trzeba przeprowadzać w znieczuleniu ogólnym, ponieważ wymagają współpracy i spokoju, których małe dziecko nie jest w stanie zapewnić.

Standardowe badania w diagnostyce jaskry obejmują:

• Pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego (tonometria) – podstawowy parametr diagnostyczny.
• Gonioskopia – ocena kąta przesączania, czyli struktury, przez którą odpływa ciecz wodnista.
• Badanie dna oka (oftalmoskopia) – ocena tarczy nerwu wzrokowego i stopnia neuropatii.
• Biomikroskopia – ocena przedniego odcinka oka, rogówki i jej wymiarów.
• OCT (optyczna koherentna tomografia) – precyzyjna, nieinwazyjna ocena nerwu wzrokowego i siatkówki. U starszych dzieci badanie to jest możliwe do wykonania w standardowych warunkach.
• Perymetria (badanie pola widzenia) – pozwala wykryć ubytki w polu widzenia u starszych, współpracujących dzieci.

W OneDayClinic oferujemy nowoczesną diagnostykę jaskry, w tym badania OCT i Angio-OCT. Nasi okuliści mają doświadczenie w opiece nad dziećmi i prowadzą konsultacje okulistyczne od najmłodszych lat.

Czy jaskra u dzieci jest wyleczalna?

To pytanie zadaje sobie wielu rodziców po usłyszeniu diagnozy. Odpowiedź jest trudna, ale ważna: jaskry nie można całkowicie wyleczyć w sensie usunięcia jej przyczyny i cofnięcia zmian, które już powstały. Uszkodzony nerw wzrokowy nie regeneruje się. Cel leczenia to zatrzymanie lub maksymalne spowolnienie postępu choroby przez obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego do bezpiecznego poziomu.

Dobra wiadomość jest taka, że wdrożone odpowiednio wcześnie leczenie może skutecznie chronić wzrok dziecka przez wiele lat. Im szybciej zostanie postawiona diagnoza, tym większa szansa na zachowanie dobrej ostrości widzenia.

Jak leczy się jaskrę u dzieci?

Metoda leczenia zależy od postaci jaskry, wieku dziecka i stopnia zaawansowania choroby.

Leczenie farmakologiczne

W jaskrze dziecięcej i młodzieńczej leczenie zazwyczaj zaczyna się od kropli do oczu, których zadaniem jest obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego. Problem polega na tym, że jaskra młodzieńcza nierzadko jest oporna na leczenie farmakologiczne, co wymusza sięgnięcie po metody zabiegowe.

Leczenie chirurgiczne

W przypadku jaskry wrodzonej niemowlęcej leczenie operacyjne jest metodą z wyboru, stosowaną jak najwcześniej. Farmakoterapia pełni tu zazwyczaj rolę uzupełniającą lub przygotowawczą. Najczęściej stosowane zabiegi to:

• Goniotomia – otwarcie układu drenażowego oka w celu ułatwienia odpływu cieczy wodnistej.
• Trabekulektomia – wytworzenie nowej drogi odpływu dla cieczy wodnistej.
• Implanty drenujące – wszczepienie małego urządzenia odprowadzającego nadmiar płynu z oka.
• Cyklofotokoagulacja – zabieg laserowy lub chirurgiczny ograniczający produkcję cieczy wodnistej.

Leczenie chirurgiczne jest skuteczne w ponad 80% przypadków, a przeprowadzone odpowiednio wcześnie pomaga w zachowaniu wzroku. Dzieci leczone z powodu jaskry wymagają opieki okulistycznej przez całe życie, z regularnymi wizytami kontrolnymi.

Irydotomia laserowa

W przypadku jaskry zamkniętego kąta, zarówno u dzieci, jak i u dorosłych, stosuje się irydotomię laserową. Zabieg polega na wykonaniu laserowego otworu w tęczówce, co poprawia przepływ cieczy wodnistej i obniża ciśnienie w oku. W OneDayClinic irydotomię laserową wykonujemy laserem YAG m.in. w placówkach we Wrocławiu i w Opolu.

Dlaczego regularne badania wzroku dzieci są tak ważne?

Jaskra, szczególnie jej młodzieńcza postać, może przez długi czas nie dawać żadnych objawów. Dziecko widzi dobrze, nie skarży się na ból ani dyskomfort, a choroba postępuje. Właśnie dlatego regularne badania okulistyczne, nawet gdy nic nie boli i nic nie niepokoi, są jedynym sposobem na wczesne wykrycie problemu.

Szczególną czujność powinni zachować rodzice, w których rodzinie jaskra już wystąpiła, a także rodzice dzieci z krótkowzrocznością, po przebytych urazach oka lub po operacji zaćmy wrodzonej.

W OneDayClinic prowadzimy konsultacje okulistyczne dla dzieci w każdym wieku. Wykonujemy badania wzroku od najmłodszych lat, a w ramach diagnostyki mamy do dyspozycji nowoczesny sprzęt, m.in. OCT i Angio-OCT. Wczesna ocena stanu nerwu wzrokowego i ciśnienia wewnątrzgałkowego daje możliwość działania zanim choroba zdąży wyrządzić poważne szkody.

Jaskra u dzieci a opieka w OneDayClinic

Jaskra u dzieci to choroba poważna, ale nie jest wyrokiem. Przy wczesnym wykryciu i właściwym leczeniu można skutecznie zahamować jej postęp i chronić wzrok dziecka przez długie lata. Nie czekaj z wizytą okulistyczną, jeśli Twoje dziecko ma objawy, które Cię niepokoją, jeśli w rodzinie była jaskra albo po prostu minął rok od ostatniego badania oczu.

W OneDayClinic oferujemy pełną diagnostykę jaskry, w tym badania OCT, pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego i ocenę kąta przesączania. Nasi okuliści prowadzą konsultacje zarówno dla dzieci, jak i dla dorosłych w placówkach we Wrocławiu, Opolu, Gliwicach, Brzegu i Oleśnicy. Umów wizytę przez formularz kontaktowy lub zadzwoń bezpośrednio do wybranej placówki.

Artykuł Objawy i możliwości leczenia jaskry u dzieci pochodzi z serwisu OneDayClinic.

To, co odczuwasz, może być zaćmą wtórną. Technicznie to nie to samo powikłanie co zaćma pierwotna, ale efekt dla Ciebie jest podobny: widzisz gorzej i nie wiesz, co z tym zrobić. Dobrą wiadomością jest to, że nie musisz znowu przechodzić operacji. Wystarczy krótki, bezbolesny zabieg laserowy, zwany kapsulotomią, który trwa kilkanaście sekund, a efekty widać już tego samego dnia.

W tym artykule wyjaśniamy, czym dokładnie jest zaćma wtórna, na czym polega kapsulotomia laserowa, jak się do niej przygotować i co robić po zabiegu, żeby wrócić do pełnej sprawności wzroku jak najszybciej.

Czym jest zaćma wtórna i dlaczego do niej dochodzi?

Zaćma wtórna, określana też skrótem PCO (Posterior Capsule Opacification), to zmętnienie tylnej torebki soczewki oka. Podczas operacji zaćmy pierwotnej lekarz usuwa naturalną, zmętniałą soczewkę i zastępuje ją sztuczną. Tylna torebka soczewki, czyli cienka błona otaczająca nową soczewkę, zostaje w oku nienaruszona. Z czasem komórki nabłonkowe mogą zacząć na niej namnażać się i powodować stopniowe zmętnienie.

Ryzyko rozwoju zaćmy wtórnej jest wyższe u osób z cukrzycą, krótkowzrocznością, stanami zapalnymi narządu wzroku lub po urazach gałki ocznej. To nie błąd lekarza ani niepowodzenie operacji, lecz biologiczna reakcja organizmu.

Objawy, które powinny Cię skłonić do szybkiej wizyty okulistycznej, to:

• zamglone lub zamazane widzenie,
• trudności z czytaniem i rozróżnianiem szczegółów,
• podwójne widzenie,
• nadwrażliwość na światło i efekt „halo" wokół źródeł światła,
• pogorszenie widzenia po zmroku.

Niestety ani okulary, ani leczenie farmakologiczne nie pomogą. Jedynym skutecznym rozwiązaniem jest kapsulotomia laserowa.

Na czym polega kapsulotomia laserowa?

Kapsulotomia laserowa to zabieg, podczas którego lekarz wykonuje laserem YAG (neodymowo-yagowym) mały otwór w zmętniałej tylnej torebce soczewki. Ten otwór, nazywany czasem „okienkiem optycznym", przywraca swobodny przepływ światła do siatkówki, a razem z nim ostrość widzenia.

Zabieg jest ambulatoryjny, nie wymaga hospitalizacji ani nacięcia gałki ocznej. Wiązka laserowa działa precyzyjnie i bezdotykowo, co minimalizuje ryzyko powikłań. Sam zabieg trwa kilkanaście sekund, a cała procedura wraz z przygotowaniem oka zajmuje około pół godziny. Tego samego dnia wracasz do domu.

W OneDayClinic kapsulotomię wykonujemy laserem YAG w placówkach we Wrocławiu (ul. Strzegomska 202A) oraz w Opolu. Nasze kliniki są wyposażone w nowoczesny sprzęt, a zabiegi przeprowadzają doświadczeni okuliści.

Efekt jest niemal natychmiastowy: poprawa widzenia pojawia się najczęściej kilkadziesiąt minut po zabiegu, a pełna ostrość wzroku stabilizuje się w ciągu doby. W zdecydowanej większości przypadków zabieg przeprowadza się jednorazowo, bez potrzeby powtarzania.

Jak przygotować się do zabiegu kapsulotomii laserowej?

Dobra wiadomość: przygotowanie do kapsulotomii jest minimalne. Nie jest wymagana żadna specjalna kwalifikacja lekarska przed zabiegiem.

Kilka praktycznych wskazówek na dzień zabiegu:

• Zrezygnuj z makijażu w okolicach oczu.
• Zdejmij soczewki kontaktowe przed przystąpieniem do zabiegu.
• Zabezpiecz transport powrotny, ponieważ po zabiegu nie możesz prowadzić samochodu. Krople rozszerzające źrenicę, które są stosowane przed zabiegiem, powodują kilkugodzinne zaburzenia widzenia i nadwrażliwość na światło. Zadbaj o to, żeby ktoś zawiózł Cię do domu.

Jeśli przyjmujesz leki na rozrzedzenie krwi lub inne preparaty, poinformuj o tym lekarza podczas konsultacji. Warto też zabrać ze sobą okulary przeciwsłoneczne, bo po zabiegu jasne światło może być przez kilka godzin uciążliwe.

Czy kapsulotomia laserowa jest bolesna?

To jedno z najczęstszych pytań, które słyszymy od pacjentów. Odpowiedź jest krótka: nie.

Przed zabiegiem lekarz zakrapla do oka znieczulenie miejscowe oraz krople rozszerzające źrenicę. Następnie na oko zakłada specjalną soczewkę kontaktową, która stabilizuje gałkę oczną i pozwala precyzyjnie skierować wiązkę lasera na zmienioną torebkę. Podczas samego zabiegu możesz odczuwać błyski lub niewyraźne wrażenie nacisku, ale ból nie powinien się pojawić.

Po zabiegu przez kilka godzin utrzymuje się rozszerzona źrenica, co powoduje zaburzenia ostrości widzenia i większą wrażliwość na światło. To normalny, przejściowy efekt działania kropli. Niepokoić powinna Cię natomiast silna bolesność oka, nagłe pogorszenie widzenia lub objawy zapalenia po zabiegu. W takim przypadku skontaktuj się z kliniką.

Czego nie wolno robić po usunięciu zaćmy wtórnej?

Kapsulotomia nie wymaga długiej rekonwalescencji, ale kilka zasad przez pierwsze godziny i dni po zabiegu jest ważnych.

W dniu zabiegu:

• Nie prowadź samochodu ani nie obsługuj maszyn, zanim krople rozszerzające źrenicę przestaną działać.
• Unikaj nadwyrężania oczu: czytania, ekranów i intensywnej pracy wzrokowej.
• Nie trzyj oczu.

Przez kilka dni po zabiegu:

• Stosuj krople do oczu, jeśli lekarz je przepisał, np. przeciwzapalne lub obniżające ciśnienie wewnątrzgałkowe.
• Unikaj kąpieli w basenach, wannach z hydromasażem i kontaktu oka z wodą w sposób, który mógłby wprowadzić zanieczyszczenia.
• Jeśli zauważasz męty (pływające plamy w polu widzenia), to normalny objaw pozabiegowy, który ustępuje samoistnie w ciągu kilku dni.

Po kapsulotomii nie jest wymagana wizyta kontrolna ani noszenie opatrunku, choć regularne badania okulistyczne zawsze są wskazane, szczególnie po leczeniu zaćmy.

Kapsulotomia laserowa w OneDayClinic

W OneDayClinic przeprowadziliśmy już ponad 16 000 operacji zaćmy i objęliśmy opieką ponad 23 000 pacjentów. Zaćma wtórna to przypadłość, z którą stykamy się regularnie, dlatego znamy ją dobrze.

Oferujemy zabieg kapsulotomii laserem YAG we Wrocławiu i Opolu. Nasze placówki są dostępne zarówno dla pacjentów prywatnych, jak i tych korzystających z refundacji NFZ. Jeśli po operacji zaćmy widzisz gorzej i podejrzewasz zaćmę wtórną, skontaktuj się z nami. Wypełnij formularz kontaktowy, a nasi konsultanci odezwą się do Ciebie tak szybko, jak to możliwe. Im wcześniej zareagujesz, tym szybciej odzyskasz wyraźny wzrok.

Artykuł Kapsulotomia laserowa w leczeniu zaćmy wtórnej pochodzi z serwisu OneDayClinic.

Co to jest klasyfikacja ICD-10?

ICD-10 (ang. International Classification of Diseases, 10th Revision) to Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych w dziesiątej rewizji, opracowana przez Światową Organizację Zdrowia (WHO). Służy do ujednoliconego kodowania rozpoznań medycznych na całym świecie. W Polsce jest obowiązkowo stosowana w dokumentacji medycznej, na skierowaniach, zaświadczeniach lekarskich i przy rozliczeniach z NFZ.

Każda choroba ma swój unikalny kod złożony z litery i cyfr. Choroby oczu i ich przydatków objęte są rozdziałem H, obejmującym kody od H00 do H59. Zaćma mieści się w grupie H25-H28.

Co oznacza kod ICD-10 na skierowaniu?

Jeśli okulista wypisał Ci skierowanie na operację zaćmy lub dalszą diagnostykę, na dokumencie znajdziesz kod rozpoznania. To właśnie ten kod decyduje, z jakiego tytułu NFZ może pokryć koszty leczenia. Znajomość kodu pozwala Ci zrozumieć, jaką postać zaćmy rozpoznał lekarz i czego możesz się spodziewać w trakcie leczenia.

Kody ICD-10 dotyczące zaćmy – zestawienie

Zaćma starcza H25 – najczęstsze rozpoznanie

Kod H25 pojawia się na skierowaniach najczęściej, bo zaćma starcza stanowi zdecydowaną większość wszystkich przypadków tej choroby. Dotyka przede wszystkim osoby po 60. roku życia i jest bezpośrednim wynikiem naturalnego starzenia się soczewki. Białko wchodzące w skład soczewki traci przejrzystość, a soczewka stopniowo żółknie i mętnieje.

Objawy zaćmy starczej rozwijają się powoli. Możesz zauważać, że widzisz lepiej przy zachmurzonym niebie niż w słońcu, że jasne kolory są odbierane jako ciemniejsze, a czytanie i rozróżnianie szczegółów staje się trudniejsze. Z czasem widzenie przez mgłę lub brudne szkło staje się coraz wyraźniejszym odczuciem. Żadne okulary tego nie skorygują, bo problem nie tkwi w wadzie refrakcji, lecz w fizycznej zmianie soczewki.

Jedynym skutecznym leczeniem zaćmy starczej jest operacja. Polega ona na usunięciu zmętniałej soczewki i zastąpieniu jej sztuczną soczewką wewnątrzgałkową. Zabieg wykonywany jest metodą fakoemulsyfikacji, przez nacięcie o szerokości 2-3 mm, w znieczuleniu miejscowym i trwa około 20 minut.

Zaćma wtórna H26.4 – co oznacza i jak się ją leczy?

Zaćma wtórna (kod H26.4) to nie nawrót pierwotnej zaćmy, ale odrębne schorzenie polegające na zmętnieniu tylnej torebki soczewki. Torebka ta jest cienką błonką, która pozostaje w oku po operacji zaćmy pierwotnej i służy jako podpora dla wszczepionej soczewki. U części pacjentów, po kilku miesiącach lub latach od zabiegu, zaczyna ona mętnieć, co powoduje pogorszenie widzenia podobne do objawów pierwotnej zaćmy.

Zaćmę wtórną leczy się laserowo, metodą kapsulotomii YAG. Zabieg polega na wykonaniu otworu w zmętniałej torebce za pomocą lasera YAG, bez konieczności nacięcia oka. Jest krótki, bezbolesny i ambulatoryjny. W OneDayClinic laser YAG jest dostępny we Wrocławiu (ul. Strzegomska) i w Opolu.

Zaćma wikłająca i polekowa – H26.2 i H26.3

Zaćma wikłająca (H26.2) pojawia się jako powikłanie innej choroby oka. Najczęściej towarzyszy jaskrze, przewlekłym zapaleniom błony naczyniowej, wysokiej krótkowzroczności lub odwarstwieniu siatkówki. W tym przypadku leczenie zaćmy musi być koordynowane z leczeniem choroby podstawowej.

Zaćma polekowa (H26.3) jest najczęściej efektem długotrwałego stosowania kortykosteroidów, zarówno ogólnych, jak i miejscowych w postaci kropli do oczu. Jeśli przyjmujesz sterydy przez długi czas, regularnie kontroluj wzrok u okulisty, bo zmętnienie soczewki może rozwijać się podstępnie.

Zaćma w chorobach ogólnoustrojowych – H28

Kod H28 oznacza zaćmę, która rozwinęła się jako powikłanie choroby ogólnoustrojowej. Najczęstszą przyczyną jest cukrzyca. Tzw. zaćma cukrzycowa może pojawiać się wcześniej niż zaćma starcza i rozwijać się szybciej. Osoby z cukrzycą powinny szczególnie regularnie badać wzrok i nie odkładać konsultacji okulistycznej, gdy widzenie się pogarsza.

Leczenie zaćmy cukrzycowej jest analogiczne jak w przypadku zaćmy starczej. Przed operacją lekarz ocenia poziom wyrównania cukrzycy i stan siatkówki, bo powikłania cukrzycowe mogą wpłynąć na wynik zabiegu.

Co zrobić ze skierowaniem z kodem ICD-10?

Jeśli masz skierowanie z kodem zaćmy, kolejny krok zależy od tego, co dalej zalecił okulista.

Jeśli skierowanie dotyczy operacji zaćmy:

• Skontaktuj się z kliniką wykonującą zabiegi w ramach NFZ.
• W OneDayClinic zabiegi usunięcia zaćmy wykonywane są w klinice w czeskiej Ostrawie w ramach unijnej dyrektywy transgranicznej. Koszty są refundowane przez NFZ, a klinika zajmuje się całą dokumentacją i formalnościami.
• Możesz liczyć na polskojęzyczną opiekę, transport busem i opiekuna na każdym etapie.
• Zabiegi są dostępne nawet w ciągu 5 dni od kwalifikacji.

Jeśli skierowanie dotyczy dalszej diagnostyki:

• W naszych klinikach we Wrocławiu, Opolu, Gliwicach, Oleśnicy i Brzegu wykonujemy badanie OCT, badanie dna oka i inne badania pozwalające ocenić stan soczewki i siatkówki.

Zadzwoń pod numer 71 71 22 332, by umówić się na konsultację lub uzyskać informację o możliwościach leczenia.

Co warto zapamiętać?

Kod ICD-10 na skierowaniu to nie tylko formalność. Określa rodzaj rozpoznanej zaćmy i stanowi podstawę do uzyskania refundacji leczenia przez NFZ. Najczęściej spotykane kody to H25 (zaćma starcza) i H26.4 (zaćma wtórna). Każdy z nich oznacza inny przebieg choroby i inną metodę leczenia.

Jeśli masz wątpliwości, co oznacza kod na Twoim skierowaniu, lub chcesz wiedzieć, jakie masz opcje leczenia, skontaktuj się z nami. W OneDayClinic przeprowadziliśmy ponad 19 000 operacji zaćmy i chętnie odpowiemy na Twoje pytania.

Artykuł Zaćma w klasyfikacji ICD-10 pochodzi z serwisu OneDayClinic.

Jak dawniej leczono zaćmę?

Pierwsze wzmianki o zaćmie i próbach jej leczenia sięgają starożytności. Najwcześniejsze opisy choroby odnaleźć można w tekstach medycznych z Indii, Egiptu i Mezopotamii, datowanych na ponad 2000 lat p.n.e.

Couching – pierwszy zabieg w historii zaćmy

Najstarszą metodą leczenia zaćmy był couching (z fr. abaisser la cataracte, czyli zepchnąć zaćmę). Polegał on na wbijaniu ostrego narzędzia, najczęściej igły lub cienkiego patyka, przez powiekę lub twardówkę i zepchnięciu zmętniałej soczewki do wnętrza gałki ocznej, poza oś optyczną. Soczewka nie była usuwana, lecz przemieszczana.

Zabieg był bolesny, obarczony ogromnym ryzykiem zakażenia i powikłań, a efekt nietrwały. Zepchnięta soczewka często powracała na pierwotne miejsce lub wywoływała zapalenie wewnątrz oka prowadzące do całkowitej utraty wzroku. Mimo to couching praktykowano przez całe wieki na wszystkich kontynentach, od Indii, przez Bliski Wschód, po Europę. Wykonywali go wędrowni cyrulicy i okuliści, często bez jakiegokolwiek wykształcenia medycznego.

Starożytne Indie i Sushruta

Za jednego z pierwszych opisanych chirurgów oczu uważa się indyjskiego uczonego Sushrutę, który żył prawdopodobnie między VII a III wiekiem p.n.e. W swoim dziele Sushruta Samhita opisał technikę couching z zaskakującą precyzją na owe czasy, uwzględniając narzędzia, przygotowanie pacjenta i opiekę po zabiegu. Sushruta zalecał m.in. nawilżanie oka przed zabiegiem i używanie mleka matki jako płynu oczyszczającego.

Teksty te są dziś uznawane za jeden z pierwszych dokumentów historii chirurgii oka i dowód na to, że problem zaćmy był rozpoznawany i leczony już w czasach, gdy medycyna dopiero zaczynała się kształtować jako nauka.

Jak kiedyś operowano zaćmę?

Przez ponad dwa tysiące lat couching pozostawał jedyną dostępną metodą leczenia zaćmy. Pierwszym krokiem ku nowoczesnej chirurgii było odejście od przemieszczania soczewki na rzecz jej fizycznego usunięcia z oka.

Ekstrakcja pozatorebkowa – XVIII wiek

W 1748 roku francuski chirurg Jacques Daviel wykonał pierwszy w historii udokumentowany zabieg ekstrakcji zaćmy metodą pozatorebkową. Polegał on na nacięciu rogówki i usunięciu zmętniałej soczewki przez to nacięcie, z pozostawieniem tylnej torebki soczewki w oku. Daviel opisał ponad 200 przypadków, osiągając jak na ówczesne czasy zaskakująco dobre wyniki.

Zabieg wymagał dużego nacięcia, co niosło ryzyko infekcji i długiego okresu gojenia. Pacjent przez tygodnie leżał nieruchomo, z głową unieruchomioną woreczkami z piaskiem, by soczewka nie przemieściła się przed zrośnięciem rany. Mimo to metoda Daviela stała się standardem na kolejne dwa wieki i zastąpiła couching jako podstawową formę leczenia zaćmy w Europie.

Ekstrakcja wewnątrztorebkowa – XIX i XX wiek

W XIX i na początku XX wieku popularność zyskała ekstrakcja wewnątrztorebkowa. W odróżnieniu od metody Daviela, polegała na usunięciu soczewki wraz z jej torebką, jako jednej całości. Wymagała jeszcze większego nacięcia rogówki, sięgającego niemal jej połowy, a po zabiegu oko musiało goić się przez wiele tygodni.

Aby ułatwić wyrwanie soczewki, chirurdzy stosowali specjalne kleszczyki, a później wymyślono krioprob, czyli zamrożoną sondę, do której soczewka przyklejała się i mogła być delikatnie wyciągnięta. Krioekstrakcja była powszechnie stosowana jeszcze w połowie XX wieku.

Poważnym problemem obu metod ekstrakcji był brak sztucznej soczewki zastępującej usuniętą. Pacjent po operacji był afakikiem, czyli osobą bez soczewki w oku, i wymagał niezwykle grubych okularów lub twardych soczewek kontaktowych, by cokolwiek widzieć. Grube szkła mocno zniekształcały obraz i były bardzo uciążliwe.

Pierwsza sztuczna soczewka wewnątrzgałkowa – 1949 rok

Przełom nastąpił w 1949 roku za sprawą brytyjskiego okulisty Harolda Ridleya. Podczas II wojny światowej Ridley obserwował pilotów RAF, u których odłamki pleksiglasu z rozbitych kabin cockpitu wbiły się w oczy i nie wywoływały reakcji zapalnej. To skłoniło go do wniosku, że materiał akrylowy jest tolerowany przez tkanki oka.

W listopadzie 1949 roku Ridley wszczepił pierwszą sztuczną soczewkę wewnątrzgałkową pacjentce po usunięciu zaćmy. Soczewka wykonana była z polimetakrylanu metylu (PMMA). Zabieg spotkał się z ostrą krytyką środowiska medycznego, które przez kolejne dekady odrzucało tę metodę jako ryzykowną. Ridley przez lata był marginalizowany, a jego odkrycie zostało docenione dopiero w 1999 roku, gdy otrzymał tytuł szlachecki. Dziś sztuczna soczewka wewnątrzgałkowa jest standardem w każdej operacji zaćmy na świecie.

Jak zmieniała się chirurgia zaćmy na przestrzeni ostatnich 10 lat?

Prawdziwa rewolucja w chirurgii zaćmy zaczęła się w drugiej połowie XX wieku i trwa do dziś. Każda dekada przyniosła nowe technologie, które radykalnie zmieniły bezpieczeństwo, precyzję i komfort zabiegu.

Fakoemulsyfikacja – złoty standard od lat 70.

W 1967 roku amerykański okulista Charles Kelman opracował metodę fakoemulsyfikacji. Polega ona na wprowadzeniu przez niewielkie nacięcie (2-3 mm) sondy emitującej fale ultradźwiękowe, która rozbija zmętniałą soczewkę na małe fragmenty, a następnie je zasysa. Soczewka zostaje usunięta w całości przez minimalny otwór, bez konieczności dużego nacięcia rogówki.

Fakoemulsyfikacja zrewolucjonizowała chirurgię zaćmy. Mniejsze nacięcie oznaczało szybsze gojenie, mniejsze ryzyko powikłań i znacznie krótszy czas pobytu w szpitalu. Dziś fakoemulsyfikacja jest podstawową metodą operacji zaćmy na całym świecie, stosowaną również w OneDayClinic.

Nowoczesne soczewki wewnątrzgałkowe

Przez dekady po odkryciu Ridleya soczewki PMMA były twarde i wymagały nacięcia minimum 6 mm. Przełomem był wynalazek elastycznych soczewek akrylowych, które można zwinąć i wprowadzić przez nacięcie 2-3 mm, a po umieszczeniu w oku same się rozkładają.

Dziś dostępne są soczewki jednoogniskowe, wieloogniskowe (trifokalne) i z rozszerzoną głębią ostrości (EDOF). Pacjenci mogą wybierać między soczewkami korygującymi wyłącznie dal, a takimi, które zapewniają ostre widzenie na wszystkich odległościach bez okularów. Nowoczesne soczewki posiadają filtry UV i światła niebieskiego, które chronią siatkówkę przed zwyrodnieniem plamki żółtej (AMD). W OneDayClinic oferujemy szeroki wybór soczewek, od bezpłatnych w ramach refundacji NFZ, po soczewki premium takich producentów jak Alcon, Hoya i Zeiss.

Laser femtosekundowy

W ciągu ostatnich 10-15 lat do chirurgii zaćmy wszedł laser femtosekundowy. Umożliwia wykonanie precyzyjnych nacięć rogówki oraz rozbicie soczewki jeszcze przed właściwym zabiegiem, co dodatkowo zmniejsza energię ultradźwiękową potrzebną podczas fakoemulsyfikacji. Laser pozwala na milimetrową precyzję, nieosiągalną nawet przez najlepszego chirurga operującego ręcznie.

Jakie są nowoczesne metody usuwania zaćmy?

Współczesna operacja zaćmy to jeden z najczęściej wykonywanych zabiegów chirurgicznych na świecie i jeden z najbezpieczniejszych. W OneDayClinic zabiegi wykonywane są metodą fakoemulsyfikacji, w znieczuleniu miejscowym (krople), bez narkozy ogólnej.

Jak wygląda operacja zaćmy w OneDayClinic:

1. Badanie kwalifikacyjne z pełną diagnostyką oka i doborem soczewki.
2. Przygotowanie oka: zakroplenie na 2 dni przed zabiegiem.
3. Zabieg trwa około 20 minut, wykonywany jest ambulatoryjnie (pacjent nie zostaje na noc).
4. Nacięcie rogówki o szerokości 2-3 mm, fakoemulsyfikacja zmętniałej soczewki, wszczepienie soczewki wewnątrzgałkowej.
5. Badanie kontrolne między 14 a 28 dniem po zabiegu, transport zapewnia klinika.

Zabiegi przeprowadzane są w klinice w czeskiej Ostrawie w ramach unijnej dyrektywy transgranicznej, a koszty są w pełni lub częściowo refundowane przez NFZ. Klinika zapewnia polskojęzyczną opiekę, transport busem i pełne wsparcie w formalnościach.

Pacjent ma prawo wybrać soczewkę, która najlepiej odpowiada jego potrzebom. Soczewka jest wszczepialna raz w życiu, dlatego wybór jest ważną decyzją omawianą z chirurgiem podczas kwalifikacji.

Jak zmieniało się leczenie zaćmy na przestrzeni lat?

Podsumowanie ewolucji chirurgii zaćmy pokazuje, jak ogromną drogę przeszła medycyna w ciągu ostatnich 2000 lat.

Co warto zapamiętać?

Historia operacji zaćmy to historia medycyny w pigułce. Od couching, który polegał na wbijaniu igły w oko bez znieczulenia, przez ryzykowne ekstrakcje soczewki w XIX wieku, po mikrochirurgię z nanometrowymi nacięciami i soczewkami dobieranymi indywidualnie do każdego pacjenta.

Dziś operacja zaćmy jest bezpieczna, szybka i skuteczna. W OneDayClinic wykonaliśmy ponad 19 000 zabiegów usunięcia zaćmy. Zabiegi są refundowane przez NFZ, a pacjent wraca do domu tego samego dnia. Jeśli Ty lub ktoś bliski ma rozpoznaną zaćmę i szukasz informacji o możliwościach leczenia, skontaktuj się z nami. Zadzwoń pod numer 71 71 22 332 lub zarezerwuj wizytę online.

Artykuł Historia operacji zaćmy pochodzi z serwisu OneDayClinic.

Co to jest test Amslera i co wykrywa?

Test Amslera to szybkie badanie wzroku oparte na obserwacji specjalnej siatki złożonej z równych kwadratów z centralnym punktem fiksacji. Stworzone w latach 40. XX wieku przez szwajcarskiego okulistę Marca Amslera, do dziś jest używane jako przesiewowe narzędzie w diagnostyce chorób plamki żółtej.

Plamka żółta (łac. macula lutea) to centralny obszar siatkówki, który odpowiada za wyraźne widzenie szczegółów, rozpoznawanie twarzy, czytanie i rozróżnianie kolorów. Wszelkie zmiany w tym obszarze, takie jak pogrubienie, obrzęk, zaniki tkanki czy nieprawidłowy rozrost naczyń, mogą powodować zniekształcenia lub ubytki w widzeniu centralnym.

Test Amslera wykrywa przede wszystkim:

• zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem (AMD, ang. Age-related Macular Degeneration),
• cukrzycowy obrzęk plamki (retinopatia cukrzycowa z zajęciem plamki),
• błonę nasiatkówkową (tzw. zmarszczka plamki),
• centralną retinopatię surowiczą,
• inne choroby siatkówki centralnej powodujące metamorfopsję, czyli zniekształcone postrzeganie kształtów i linii.

Test nie zastępuje pełnego badania okulistycznego, ale pozwala szybko wychwycić nieprawidłowości, które wymagają dalszej diagnostyki. Używany regularnie w domu, może pomóc zauważyć zmiany między wizytami u okulisty.

Jak wygląda siatka Amslera?

Siatka Amslera to czarna lub biała kratownica złożona z równomiernych kwadratów o boku 5 mm, na której w centrum umieszczony jest wyraźny punkt lub kropka. Cała siatka ma wymiar 10 x 10 cm i przy obserwacji z odległości 30 cm obejmuje centralnych 20 stopni pola widzenia, czyli właśnie obszar odpowiadający plamce żółtej.

Jak wykonać test Amslera samodzielnie w domu?

Test Amslera można wykonać samodzielnie w kilku prostych krokach. Ważne jest, by przeprowadzić go w odpowiednich warunkach i zgodnie z instrukcją, ponieważ nieprawidłowe wykonanie może dawać fałszywe wyniki.

Instrukcja krok po kroku:

1. Załóż okulary korekcyjne lub soczewki, jeśli ich używasz na co dzień. Test wykonuje się ze swoją aktualną korekcją.
2. Wydrukuj siatkę Amslera lub wyświetl ją na ekranie w normalnym rozmiarze. Możesz też skorzystać z siatki udostępnionej przez okulistę.
3. Ustaw się w odległości około 30 cm od siatki, takiej z jakiej czytasz tekst.
4. Zasłoń jedno oko i skup wzrok na centralnym punkcie siatki. Nie przesuwaj wzroku po siatce.
5. Obserwuj, jak widzisz linie siatki. Czy są proste? Czy kratki mają równe wymiary? Czy widzisz cały obszar siatki, czy część jest rozmyta, zniekształcona lub niewidoczna?
6. Powtórz badanie dla drugiego oka.

Badanie trwa zaledwie kilka minut i nie wymaga żadnego przygotowania. Możesz je wykonać rano, zaraz po przebudzeniu, co jest dobrą praktyką zwłaszcza jeśli jesteś w grupie ryzyka AMD lub masz już rozpoznaną chorobę.

Co oznacza nieprawidłowy test Amslera?

Nieprawidłowy wynik testu Amslera to każde odchylenie od obrazu, który powinieneś zobaczyć przy zdrowej plamce żółtej. Prawidłowo wszystkie linie siatki powinny być proste, kwadraty równe, a centralny punkt wyraźnie widoczny.

Nieprawidłowe wyniki testu Amslera to:

• faliste lub pofalowane linie, które w rzeczywistości są proste (metamorfopsja),
• zniekształcone lub różnej wielkości kwadraty,
• szara, ciemna lub rozmyta plama w centrum lub w innym miejscu siatki (mroczek),
• fragment siatki, którego nie widać lub który jest niewyraźny,
• wrażenie, że linie są przerywane lub zanikają w pewnych miejscach.

Każda z tych nieprawidłowości może wskazywać na chorobę plamki żółtej wymagającą diagnostyki. Nie oznacza to automatycznie poważnego schorzenia, ale jest sygnałem, że powinieneś jak najszybciej umówić się na wizytę u okulisty.

Szczególnie niepokojące jest nagłe pojawienie się zniekształceń lub pogorszenie obrazu w porównaniu z poprzednim badaniem. W przypadku AMD wysiękowej (tzw. mokrej) zmiany mogą postępować bardzo szybko, dlatego czas reakcji ma tu rzeczywiste znaczenie.

Jakie są nieprawidłowe wyniki badania Amslera?

Wyniki testu Amslera można opisać w kilku kategoriach, które pomagają okuliście ocenić charakter i zakres zmian w plamce.

Wynik testu Amslera nigdy nie powinien być interpretowany samodzielnie jako diagnoza. Jest wskazówką, nie rozstrzygnięciem. Ostateczna ocena należy do okulisty, który na podstawie dodatkowych badań, takich jak OCT (tomografia optyczna siatkówki) czy badanie dna oka, określi przyczynę i zakres zmian.

Jak często należy wykonywać test Amslera?

Częstotliwość wykonywania testu Amslera zależy przede wszystkim od stanu zdrowia oczu i obecności czynników ryzyka.

Dla osób zdrowych bez czynników ryzyka test Amslera warto wykonywać raz na kilka miesięcy jako element profilaktyki, szczególnie po 50. roku życia.

Dla osób z grupy ryzyka, czyli tych, które mają rozpoznaną AMD, cukrzycę, wysoką krótkowzroczność lub rodzinne obciążenie chorobami plamki, zalecane jest regularne badanie, nawet codzienne. Przy AMD wysiękowej okulista może zalecić wykonywanie testu codziennie rano, osobno dla każdego oka.

Czynniki ryzyka, przy których test Amslera powinien być wykonywany regularnie:

• wiek powyżej 50 lat,
• rozpoznana AMD lub jej wczesne stadium,
• cukrzyca z zajęciem siatkówki,
• wysokie ciśnienie wewnątrzgałkowe lub jaskra,
• wysoka krótkowzroczność (powyżej -6 dioptrii),
• wywiad rodzinny w kierunku AMD lub chorób siatkówki,
• przebyte leczenie plamki żółtej (iniekcje, laser).

Regularny test Amslera daje Ci możliwość szybkiego wychwycenia zmian, zanim staną się zaawansowane. To prosta czynność, która może mieć realny wpływ na to, jak wcześnie zostanie podjęte leczenie.

Jak interpretować wyniki siatki Amslera?

Interpretacja wyników testu Amslera polega na porównaniu tego, co widzisz, z prawidłowym obrazem siatki. Prawidłowy wynik to: wszystkie linie proste, kwadraty równe, centralny punkt wyraźny, cała siatka widoczna.

Jeśli zauważasz jakiekolwiek odchylenia, pomocne jest zaznaczenie ich na wydrukowanej siatce ołówkiem tuż po badaniu, zanim zapomnisz szczegółów. Okulista może poprosić Cię o przyniesienie takiego zaznaczonego wydruku na wizytę, bo pomaga to ocenić, który obszar plamki jest zajęty i jak duże są zmiany.

Pamiętaj, że test Amslera jest badaniem subiektywnym. Wynik zależy od Twojej percepcji i koncentracji podczas badania. Dlatego zawsze przeprowadzaj go w spokojnych warunkach, bez pośpiechu i zawsze osobno dla każdego oka.

W OneDayClinic diagnostyka chorób plamki żółtej obejmuje badanie OCT, które pozwala precyzyjnie ocenić strukturę siatkówki w przekroju poprzecznym, oraz badanie dna oka. Jeśli test Amslera dał nieprawidłowy wynik lub masz objawy sugerujące zmiany w plamce, nasi okuliści przeprowadzą pełną diagnostykę i wyjaśnią, co dalej. Umów się na wizytę telefonicznie pod numer 71 71 22 332 lub przez formularz na stronie.

Test Amslera jako codzienna profilaktyka

Test Amslera to narzędzie proste, bezpłatne i dostępne dla każdego. Zajmuje kilka minut i można go wykonać w domu. Jego największa wartość polega na możliwości regularnego monitorowania stanu plamki żółtej między wizytami u okulisty.

Nie zastępuje profesjonalnego badania, ale może być pierwszym sygnałem, że coś się zmieniło. A w chorobach plamki żółtej, szczególnie w AMD, czas reakcji ma bezpośredni wpływ na skuteczność leczenia i zachowanie wzroku.

Jeśli masz powyżej 50 lat, chorujesz na cukrzycę lub AMD jest obecna w Twojej rodzinie, regularny test Amslera powinien stać się częścią Twojej rutyny. Przy pierwszych nieprawidłowościach nie czekaj, tylko umów się do okulisty.

Artykuł Na czym polega test Amslera? pochodzi z serwisu OneDayClinic.

Jak odróżnić gradówkę od jęczmienia?

Choć gradówka i jęczmień mogą wyglądać podobnie z zewnątrz, to zupełnie inne schorzenia. Różnią się przyczyną, objawami i tym, jak szybko ustępują.

Jęczmień to ostre zakażenie bakteryjne gruczołu w powiece, najczęściej gruczołu łojowego przy podstawie rzęsy (tzw. zewnętrzny) lub gruczołu Meiboma (wewnętrzny). Pojawia się nagle i boli. Powód jest prosty: bakterie dostały się do gruczołu i wywołały stan zapalny. Typowe objawy to wyraźna bolesność przy dotyku, zaczerwienienie, obrzęk i często widoczna żółtawa główka ropna przy krawędzi powieki. Większość przypadków ustępuje samoistnie w ciągu kilku dni do dwóch tygodni.

Gradówka (inaczej torbiel gruczołu Meiboma, po łacinie chalazion) to zmiana przewlekła. Powstaje, gdy gruczoł Meiboma, jeden z gruczołów łojowych w powiece odpowiedzialnych za wydzielanie składnika łzowego, ulega zatkaniu, a jego wydzielina gromadzi się w tkankach. W odróżnieniu od jęczmienia gradówka zazwyczaj nie boli lub boli nieznacznie. Jest twardym, wyraźnie wyczuwalnym guzkiem pod skórą powieki, który nie odpowiada na standardowe leczenie przeciwzapalne i nie znika tak szybko jak zmiany infekcyjne.

Tabela porównawcza: gradówka a jęczmień

Czy jęczmień może zmienić się w gradówkę?

Tak i to zdarza się dość często. Gdy infekcja bakteryjna, która wywołała jęczmień, ustępuje, ale wydzielina gruczołu nie odpłynęła prawidłowo, może dojść do jej zakapsułkowania w tkankach powieki. W takim przypadku ból i zaczerwienienie mijają, ale w powiece pozostaje twardy, niebolesny guzek. To właśnie gradówka, która rozwinęła się na podłożu przebytego zapalenia.

Dlatego gdy po kilku tygodniach od pojawienia się zmiany na powiece nadal wyczuwasz twardy guzek, warto umówić się na wizytę u okulisty. Sam nie zniknie, a w powiece może rosnąć dalej i powodować ucisk na rogówkę, zaburzenia widzenia lub nawracające stany zapalne.

Sprzyja temu też pewne podłoże: osoby z trądzikiem różowatym, zapaleniem brzegów powiek (blepharitis) lub łojotokowym zapaleniem skóry są bardziej narażone na nawracające gradówki. Jeśli masz już za sobą kilka epizodów, warto porozmawiać z okulistą o tym, jak zmniejszyć ryzyko kolejnych.

Z czym można pomylić gradówkę?

Gradówka to nie jedyna zmiana, jaka może pojawić się na powiece. Kilka innych schorzeń wygląda podobnie i można je ze sobą mylić.

• Kaszak (cystas skórna) to torbiel wypełniona substancją łojową, która tworzy się pod skórą powieki. Podobnie jak gradówka jest niebolesna i ma charakter guzka, ale zazwyczaj nie jest związana z gruczołem Meiboma i nie wynika ze stanu zapalnego.
• Kępki żółte (xantelasma) to płaskie, żółtawe złogi cholesterolu, które tworzą się najczęściej przy wewnętrznym kącie oka na górnej lub dolnej powiece. Nie mają charakteru guzka pod skórą, więc przy bliższym oglądaniu różnią się od gradówki wyraźnie.
• Włókniak to łagodna narośl skórna, zazwyczaj cielista lub brunatna, przytwierdzona do skóry powieki cienką szypułką. Nie jest twarda w dotyku i nie powstaje w wyniku zapalenia gruczołu.
• Rak powieki to zmiana, której nie należy bagatelizować. Jeśli guzek na powiece nie ustępuje przez kilka tygodni, zmienia kształt lub wygląd, krwawi albo towarzyszy mu utrata rzęs w danym miejscu, konieczna jest pilna konsultacja okulistyczna. Dotyczy to szczególnie zmian u osób starszych lub po wieloletniej ekspozycji na słońce.

Jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości co do charakteru zmiany na powiece, nie diagnozuj jej samodzielnie. Okulista oceni zmianę i dobierze odpowiednie postępowanie.

Jak leczy się gradówkę?

Leczenie gradówki zależy od jej wielkości, czasu trwania i tego, jak reaguje na pierwsze działania zachowawcze.

Ciepłe okłady to pierwszy krok. Stosowane regularnie przez kilka tygodni (kilka razy dziennie po 5-10 minut) mogą pomóc rozmiękczyć wydzielinę i umożliwić jej odpływ. Ważne jest, by okłady były ciepłe, ale nie gorące, i by po ich nałożeniu delikatnie masować powieki wzdłuż linii rzęs.

Maści i krople okulistyczne z kortykosteroidami lub antybiotykiem bywają pomocne w zmniejszeniu stanu zapalnego, szczególnie we wczesnej fazie. Lekarz decyduje o ich stosowaniu indywidualnie.

Jeśli gradówka nie ustępuje po kilku tygodniach leczenia zachowawczego lub jest duża i powoduje dyskomfort, rozwiązaniem jest zabieg chirurgiczny. Polega na nacięciu i wyłyżeczkowaniu zawartości torbieli od strony wewnętrznej powieki, pod znieczuleniem miejscowym. Zabieg jest krótki i zazwyczaj bezbolesny. W OneDayClinic wykonujemy usunięcie gradówki w czasie około 10 minut. Szczegóły dotyczące kwalifikacji i przebiegu zabiegu omawiane są podczas konsultacji z okulistą.

Po zabiegu zakładany jest opatrunek uciskowy na kilka godzin. Kontrola po zabiegu usunięcia gradówki nie jest wymagana.

Kiedy zgłosić się do okulisty?

Nie każda zmiana na powiece wymaga natychmiastowej wizyty, ale są sytuacje, w których nie warto zwlekać:

• guzek na powiece nie ustępuje po 2-3 tygodniach domowego leczenia,
• zmiana rośnie lub zmienia wygląd,
• pojawiają się zaburzenia widzenia lub uczucie ucisku na gałce ocznej,
• zmiana nawraca w tym samym miejscu,
• towarzyszą jej inne niepokojące objawy (silny ból, gorączka, znaczny obrzęk całej powieki).

Jeśli zależy Ci na szybkiej diagnozie i pewności co do charakteru zmiany, umów się na konsultację okulistyczną. W OneDayClinic przyjmujemy pacjentów we Wrocławiu (ul. Strzegomska i ul. Bajana), Opolu, Gliwicach, Oleśnicy i Brzegu. Możesz zadzwonić pod numer 71 71 22 332 lub zarezerwować wizytę online.

Jak rozróżnić czy to gradówka czy jęczmień?

Jeśli zmiana na powiece pojawiła się nagle, boli i jest zaczerwieniona, prawdopodobnie masz do czynienia z jęczmieniem. Ciepłe okłady i czas zazwyczaj wystarczą, by minął.

Jeśli guzek jest twardy, niebolesny i nie znika po kilku tygodniach, to bardziej charakterystyczne dla gradówki. Warto wtedy skonsultować się z okulistą, który oceni, czy wystarczy leczenie zachowawcze, czy potrzebny jest zabieg.

W obu przypadkach nie warto czekać zbyt długo z decyzją o wizycie. Im wcześniej postawiona diagnoza, tym krótsza droga do wyleczenia.

Artykuł Gradówka a jęczmień — jakie są różnice? pochodzi z serwisu OneDayClinic.

Na czym polega badanie HRT?

HRT, czyli Heidelberg Retina Tomograph (tomografia siatkówkowa Heidelberga), to badanie obrazowe, które pozwala na trójwymiarową ocenę tarczy nerwu wzrokowego. Tarcza nerwu wzrokowego to miejsce, w którym włókna nerwowe z siatkówki łączą się i tworzą nerw wzrokowy prowadzący sygnały do mózgu. Właśnie tam jaskra wywołuje pierwsze zmiany, zanim Ty cokolwiek poczujesz.

Urządzenie HRT wykorzystuje laser diodowy o niskiej intensywności, który skanuje tarczę nerwu wzrokowego, tworząc jej szczegółowy model przestrzenny. Dzięki temu lekarz może ocenić kształt i głębokość zagłębienia tarczy (tzw. ekskawacji), grubość warstwy włókien nerwowych oraz inne parametry, które zmieniają się przy postępującej jaskrze.

Badanie jest:

• bezinwazyjne i bezbolesne,
• bezkontaktowe: aparat nie dotyka oka,
• szybkie: cały pomiar trwa kilka minut,
• powtarzalne, dzięki czemu doskonale sprawdza się do monitorowania zmian w czasie.

Wynik HRT to nie tylko zdjęcie: to precyzyjny pomiar, który można porównywać z poprzednimi badaniami. To właśnie ta możliwość śledzenia zmian w czasie sprawia, że HRT jest tak cennym narzędziem w opiece nad pacjentem z jaskrą lub podejrzeniem tej choroby.

Jak wygląda samo badanie HRT?

Przed przystąpieniem do badania lekarz zazwyczaj ocenia, czy konieczne jest rozszerzenie źrenicy. W przypadku HRT często nie jest ono wymagane, choć w niektórych sytuacjach może być pomocne. Siadasz przed aparatem, opierasz brodę na podpórce i patrzysz na wskazany punkt fiksacji. Urządzenie samo wykonuje serię skanów laserowych. Badanie nie jest nieprzyjemne: możesz poczuć jedynie delikatne błyski światła.

Po badaniu lekarz analizuje uzyskane wyniki. Program HRT porównuje Twój wynik z bazą danych zdrowych oczu i automatycznie zaznacza obszary, które mogą wskazywać na nieprawidłowości. Ostateczna interpretacja należy jednak zawsze do doświadczonego okulisty.

Kto powinien wykonać badanie HRT?

Badanie HRT jest zalecane przede wszystkim osobom, u których istnieje ryzyko rozwoju jaskry lub u których już ją rozpoznano. Jaskra to choroba podstępna. Przez wiele lat może niszczyć nerw wzrokowy, nie dając żadnych wyraźnych sygnałów. Do czasu, gdy pacjent zaczyna zauważać pogorszenie widzenia, zmiany są już często zaawansowane.

Wskazania do badania HRT obejmują:

• podejrzenie jaskry: na przykład gdy przy badaniu ciśnienia wewnątrzgałkowego wyniki są podwyższone lub graniczne,
• rozpoznaną jaskrę: do regularnego monitorowania postępu choroby i oceny skuteczności leczenia,
• rodzinne obciążenie jaskrą: jeśli jaskra wystąpiła u rodziców lub rodzeństwa, Twoje ryzyko jest istotnie wyższe,
• zmiany w wyglądzie tarczy nerwu wzrokowego zauważone przez okulistę podczas badania dna oka,
• wysoką krótkowzroczność: osoby z dużą wadą wzroku są bardziej narażone na jaskrę,
• wiek powyżej 40 lat: ryzyko jaskry rośnie wraz z wiekiem, szczególnie po czterdziestce.

Badanie HRT bywa też zalecane po stwierdzeniu ubytków w polu widzenia (perymetria), które mogą wskazywać na uszkodzenie nerwu wzrokowego.

HRT a inne badania w diagnostyce jaskry

HRT nie jest jedynym badaniem stosowanym w diagnostyce jaskry. W praktyce klinicznej uzupełnia się go z innymi metodami, tworząc pełny obraz stanu nerwu wzrokowego.

Żadne z tych badań osobno nie daje pełnej odpowiedzi. Dopiero zestawienie wyników pozwala okuliście postawić właściwą diagnozę i zaplanować leczenie. W OneDayClinic wykonujemy badanie OCT oraz perymetrię (badanie pola widzenia), które razem tworzą solidną podstawę do oceny stanu nerwu wzrokowego i monitorowania jaskry.

Czy badanie HRT jest na NFZ?

To pytanie, które słyszymy często. Badanie HRT jest badaniem specjalistycznym i jego dostępność w ramach NFZ zależy od konkretnej placówki oraz od tego, czy ma ona podpisaną umowę z Funduszem obejmującą tę metodę diagnostyczną. W praktyce badanie HRT w ramach NFZ w Polsce jest trudno dostępne i zazwyczaj wiąże się z długim czasem oczekiwania.

Prywatne wykonanie badania HRT kosztuje zazwyczaj od 150 do 300 zł, w zależności od placówki i lokalizacji. Jeśli masz skierowanie od okulisty, sprawdź dostępność w placówkach z kontraktem NFZ. Może to skrócić czas oczekiwania i obniżyć koszty. Wiele osób decyduje się jednak na badanie prywatne, gdy okulista zaleci je pilnie lub gdy chce skrócić czas oczekiwania na diagnozę.

Co oznaczają wyniki badania HRT?

Wyniki HRT są przedstawiane w formie szczegółowych map i wykresów, a program automatycznie porównuje Twoje wyniki ze statystyczną normą. Każdy parametr jest zaznaczany kolorem:

• zielony: wynik w normie,
• żółty: wynik graniczny, wymagający obserwacji,
• czerwony: wynik poza normą, wskazujący na możliwe uszkodzenie.

Kluczowe parametry w raporcie HRT to m.in. pole tarczy nerwu wzrokowego, pole i głębokość ekskawacji (zagłębienia w tarczy), wskaźnik cup-to-disc ratio (stosunek ekskawacji do tarczy) oraz analiza Moorfielda, która porównuje Twój wynik z bazą danych pacjentów.

Pamiętaj jednak, że wyniki HRT należy zawsze interpretować w kontekście całości badania okulistycznego. Wynik graniczny lub nieprawidłowy nie oznacza automatycznie diagnozy jaskry. Lekarz musi zestawić go z innymi badaniami i historią kliniczną.

Diagnostyka jaskry w OneDayClinic

W OneDayClinic w naszych klinikach we Wrocławiu (ul. Strzegomska i ul. Bajana), Opolu, Gliwicach, Oleśnicy i Brzegu pracują doświadczeni okuliści, którzy zajmują się diagnozowaniem i monitorowaniem chorób oczu, w tym jaskry. Wykonujemy badanie OCT (optyczna koherentna tomografia), które pozwala ocenić grubość warstwy włókien nerwowych siatkówki, oraz badanie pola widzenia (perymetria). Oba są nieodzowną częścią diagnostyki jaskry.

Jeśli okulista zlecił Ci badanie HRT lub inne testy w kierunku jaskry, chętnie umówimy Cię na odpowiednią diagnostykę i wyjaśnimy, co oznaczają Twoje wyniki. Możesz skontaktować się z nami telefonicznie pod numer 71 71 22 332 lub zarezerwować wizytę online.

Jaskra wykryta wcześnie jest chorobą, którą można skutecznie kontrolować. Odpowiednie badania i regularne wizyty u okulisty to najlepszy sposób, żeby zachować dobry wzrok na długie lata.

Artykuł Czym jest badanie HRT i kiedy się je wykonuje? pochodzi z serwisu OneDayClinic.

Czym dokładnie jest zaćma brunatna?

Zaćma brunatna (nazywana też zaćmą przestarzałą lub zaawansowaną) to stan, w którym naturalna soczewka oka staje się całkowicie zmętniała i przybiera ciemnobrązowe lub brunatne zabarwienie. W wyniku długoletniego procesu dochodzi do stwardnienia jądra soczewki oraz zatrzymania funkcji jej przejrzystości. Zmętnienie obejmuje całą strukturę soczewki – od kory po jądro – co praktycznie uniemożliwia przenikanie światła do wnętrza oka.

Zaćma brunatna rozwija się najczęściej jako efekt nieleczonej zaćmy starczej, kiedy pacjent z różnych powodów nie podjął leczenia chirurgicznego na wcześniejszym etapie. W takim przypadku mętnienie postępuje powoli, przez wiele lat. Dolegliwości pogarszają się stopniowo – początkowo może występować tylko rozmazany obraz lub wrażliwość na światło, ale z czasem dochodzi do całkowitej utraty widzenia w oku objętym zmianą. Oko przestaje rozróżniać nawet kierunek padania światła.

Nie leczona zaćma brunatna może prowadzić do powikłań, takich jak jaskra wtórna (związana ze wzrostem ciśnienia wewnątrzgałkowego), stan zapalny czy zwapnienia soczewki. Dlatego tak ważna jest szybka reakcja, jeśli u pacjenta zostanie rozpoznany ten typ zaćmy.

Co oznacza termin „zaćma brunatna” i jak ją rozpoznać?

Określenie „zaćma brunatna” odnosi się do charakterystycznego koloru i struktury zmętniałej soczewki. Podczas badania okulistycznego w lampie szczelinowej lekarz zauważa ciemne, wręcz brunatne zabarwienie wewnątrz źrenicy – efekt stwardniałego jądra soczewki, które w warunkach zdrowych powinno być przezroczyste.

Objawy tej postaci zaćmy są bardzo nasilone i obejmują:

• całkowite zamglenie widzenia w jednym oku,
• brak ostrości i wrażliwości na światło,
• uczucie ciemności nawet w jasnym pomieszczeniu,
• możliwy ból oka (jeśli dojdzie do wtórnych powikłań, np. jaskry).

Czasem pacjenci z zaćmą brunatną zgłaszają się do lekarza dopiero wtedy, gdy oko całkowicie „gaśnie”. Niestety, na tym etapie nie ma już możliwości poprawy widzenia bez zabiegu. Diagnostyka w OneDayClinic pozwala szybko określić typ zaćmy oraz stopień zaawansowania zmian, co jest kluczowe przy planowaniu operacji.

Jak leczy się zaćmę brunatną?

Jedyną skuteczną metodą leczenia zaćmy brunatnej jest operacyjne usunięcie zmętniałej soczewki i wszczepienie sztucznej soczewki wewnątrzgałkowej. Ze względu na twardość i zaawansowanie zmian, zabieg jest trudniejszy technicznie niż standardowa operacja zaćmy i powinien być przeprowadzany przez doświadczonego chirurga w warunkach wysokiej precyzji.

W OneDayClinic zabiegi usuwania zaćmy brunatnej wykonujemy metodą fakoemulsyfikacji, która polega na rozdrobnieniu twardej soczewki ultradźwiękami i jej usunięciu przez mikrocięcie. Następnie do wnętrza oka wprowadzana jest nowa, przezroczysta soczewka o odpowiednio dobranej mocy. Cały zabieg odbywa się w znieczuleniu miejscowym, trwa kilkanaście minut i nie wymaga hospitalizacji.

Dzięki zastosowaniu nowoczesnych urządzeń i indywidualnego przygotowania pacjenta, możliwe jest skuteczne leczenie nawet bardzo zaawansowanych przypadków. Po operacji widzenie poprawia się stopniowo, choć proces rekonwalescencji może być dłuższy niż przy wczesnej zaćmie. Pacjenci po usunięciu zaćmy brunatnej często odzyskują zdolność do samodzielnego funkcjonowania, czytania czy prowadzenia codziennych czynności.

Leczenie zaawansowanej zaćmy w OneDayClinic

Zaćma brunatna to nie tylko problem wzroku – to stan, który wpływa na codzienne funkcjonowanie, niezależność i jakość życia. Choć jej rozwój trwa wiele lat, leczenie nadal jest możliwe i skuteczne, o ile przeprowadzony zostanie odpowiedni zabieg. W OneDayClinic specjalizujemy się w operacyjnym leczeniu zaćmy – także w postaciach trudnych technicznie, takich jak zaćma brunatna.

Dysponujemy nowoczesnym sprzętem mikrochirurgicznym, a zabiegi przeprowadzają doświadczeni okuliści z dużą praktyką operacyjną. Proces leczenia obejmuje pełną diagnostykę, kwalifikację, opiekę przed- i pozabiegową oraz wsparcie formalne – również w ramach zabiegów refundowanych przez NFZ.

Artykuł Czym jest zaćma brunatna i jak ją leczyć? pochodzi z serwisu OneDayClinic.